Gübre ithalatı başvuru ve denetim süreci

Gübre ithalatında Tarım ve Orman Bakanlığının uygunluk yazısı ile TSE’nin uygunluk değerlendirmesini ayrı işlemler olarak planlayın. Bu rehber, 1 Ocak 2026’da yürürlüğe giren İthalat: 2026/16 tebliğinin belge akışını ve TSE’nin yayımladığı başvuru kanalını açıklar. Aynı numaralı Ürün Güvenliği ve Denetimi tebliğiyle karıştırılmamalıdır.

Önce ürünün hangi ekte bulunduğunu belirleyin

Tebliğin 1 ve 3. maddelerinde kapsam Ek-1 ve Ek-2 üzerinden kurulmuştur. Ürünün yalnız ticari adını değil, gümrük tarife pozisyonunu, bileşimini ve kullanım amacını da karşılaştırın. Eklerde bazı satırlar yalnız gübre kullanımını kapsar; bazı tanımlarda ayrıca istisnalar bulunur. Bir başka gübre için alınan sonucun kendi ürününüze uygulanacağını varsaymayın.

Ek-1 ve Ek-2’deki eşya serbest dolaşıma giriş, dahilde işleme, gümrük kontrolü altında işleme veya geçici ithalat rejimine tabi tutulduğunda, beyanname tescilinde Tarım ve Orman Bakanlığının uygunluk yazısı aranır. Yazı fiziksel olarak veya Tek Pencere Sistemi üzerinden elektronik olarak düzenlenebilir. Rejimin geçici olması tek başına bu işlemi kaldırmaz.

Avrupa Birliği ve gübre dışı kullanım ayrımı

Madde 3/2’deki serbest ithalat hükmü Ek-2’deki, Avrupa Birliğinde serbest dolaşım statüsü kazanmış eşya içindir. Ek-1’i kapsamaz; sadece bir AB ülkesinden sevk edilmek aynı koşulu anlatmaz. Ürün ve statü birlikte değerlendirilmelidir.

Gübre dışında kullanılacak eşya için madde 4 iki farklı yol belirler. İlk fıkrada tek tek sayılan pozisyonlarda uygunluk yazısı aranmaz. Bu listenin dışında kalan Ek-1 veya Ek-2 eşyası için ise Bakanlığın uygunluk yazısı yerine geçen belgesi gerekir. Bu nedenle “gübre olarak kullanmayacağım” beyanını bütün pozisyonlarda belgesiz ithalat sonucu doğurur şeklinde yorumlamayın; ilgili fıkrayı dosyanızda belirtin.

TSE başvurusu ve teknik değerlendirme

TSE’nin ÜGD sayfası, gübre başvurusunu genel TAREKS yönlendirmesinden ayırır: başvuru doğrudan BelgeNet üzerinden yapılır. Sayfa kimyevi gübreler ile organik, mineral ve mikrobiyal kaynaklı gübre mevzuatına göre değerlendirmeyi belirtir. Tarım Bakanlığının gümrükte aranan yazısı, bu TSE işleminin adı veya başvuru ekranı değildir.

Pratik dosya hazırlığında ürünün ek/pozisyon eşleşmesini, kullanım amacını, rejimini ve varsa AB serbest dolaşım dayanağını ayrı not edin. Ürüne uygulanacak analizler, numune miktarı ve TSE’ye verilecek tam teknik evrak listesi için ilgili işlem biriminin ürün bazındaki talebini esas alın. İncelenen iki kaynak bütün gübre çeşitlerine ait ortak deney paketi veya tek bir kesin belge listesi yayımlamıyor; burada böyle bir liste oluşturulmamıştır.

Asıl numune ile şahit numunenin sorumluluğunu ayırın

TSE’nin 15 Ekim 2025/1 revizyonlu Gübre İthaline İlişkin Taahhütnamesi, denetimde alınıp firmaya teslim edilen asıl numunenin ilgili laboratuvara iletilmesini ve şahit numunenin uygun koşullarda saklanmasını firmaya bırakır. Beyanname, fatura, GTİP, ürün ve miktar bilgileriyle numune kaydını eşleştirin. Bu, resmî formun yerine geçen bir numune hazırlama veya saklama tekniği değildir. İMB-01-FR-015, ilk paragraf.

Aynı taahhütname, deney sonrasında kalan numunelerin 15 günlük itiraz süresi sonunda imha edileceğini belirtir. Buradaki ifade “15 gün”dür; diğer aşamadaki gümrük belgesi iadesi için açıklanan 15 iş günüyle aynı süre değildir. Deney sonucu, numune ve itiraz kaydını ayrı izleyin. İMB-01-FR-015, ilk paragrafın son cümlesi.

İthalat sonrasında dosyayı kapatın

Madde 5, kısmi veya tam ithalatın ardından on beş iş günü içinde gümrük idaresince onaylanmış beyanname örneğinin Tarım ve Orman Bakanlığına iadesini düzenler. Ayrıca uygunluk yazısının geçerlilik süresinin bitiminden itibaren on beş iş günü içinde, elektronik düzenlenenler hariç, yazının aslı iade edilir. İthalatın bitişi ve yazının sona ermesi farklı takip tarihleridir.

İşlemi takip eden kişi bu tarihleri, başvuru numaralarını ve iadeye ilişkin kayıtları aynı dosyada tutmalıdır. Tebliğ 2025/16’yı kaldırdığı için önceki yılın yazısını veya kontrol listesini yılını incelemeden kullanmayın. Bu anlatım belirtilen 2026/16 metnine dayanır; ürüne özgü diğer izinleri otomatik olarak karşılanmış saymaz.

Ek listesindeki tanımı neden tam okumak gerekir?

Tebliğin Ek-1 listesinde altı satır; Ek-2'de ise farklı tarife pozisyonları ve ürün tanımları bulunur. Bir kimyasalın günlük adı, o satırın bütün koşullarını açıklamaz. Örneğin magnezyum nitratın 2834.29.80.20.11 pozisyonu Ek-2'de yer alır; bu pozisyon madde 4'ün ilk fıkrasındaki gübre dışı kullanım istisnası listesinde sayılmaz. Dolayısıyla bütün nitratlar için aynı muafiyet sonucu çıkarılamaz. Ürünü ilgili satır ve kullanım amacıyla değerlendirin. İthalat 2026/16, m.4 ve Ek-2.

Ek-1'deki amonyum nitrat tanımında da ayrıca hariç tutulan ürünler açıklanır. Bir maddenin bu satırda hariç tutulması, her türlü ithalatının serbest veya başka idarelerden izinsiz olduğu anlamına gelmez. Tebliğin kapsam ayrımı ile diğer mevzuat yükümlülükleri birlikte ele alınmalıdır. Bu rehber kimyasal ürünlere teknik kullanım veya karışım talimatı vermez. İthalat 2026/16, Ek-1.

Aynı sevkiyat için kurum ve kayıt ayrımı

İşlem planınızda Tarım ve Orman Bakanlığının uygunluk yazısını, TSE'nin BelgeNet başvurusunu, gümrük beyannamesini ve numune/deney kayıtlarını ayrı başlıklar altında tutabilirsiniz. Böylece örneğin TSE laboratuvarına numune teslim edilmesiyle Bakanlığa yapılacak belge iadesi karıştırılmaz. Bu düzen işletme içi takip önerisidir; yeni bir resmî yükleme şartı değildir. Tebliğ m.3 ve m.5; TSE başvuru yolu.

Kısmi ithalat varsa hangi beyanname ve miktarın tamamlandığını ayrıca izleyin. Onaylı beyanname örneğinin iade süresi ile fiziksel uygunluk yazısının aslının iade süresi farklı olaylarla başlar. Elektronik yazılar için aslın iadesindeki istisnayı, bütün ithalat sonrası bildirimlerin kalkması şeklinde genişletmeyin. İthalat 2026/16, m.5.

Numune kaydını teklif ve itirazla ilişkilendirin

Taahhütnamedeki asıl numunenin laboratuvara iletilmesi ve şahidin firmada saklanması yükümlülüğünü, teslim tutanağına bağlayın. İncelemede ürünün kimliği ve daha önce TSE değerlendirmesine konu edilip edilmediği de formdaki beyan kapsamında önemlidir. Firmanın kendi seçtiği bir numuneyi göndermesi ile resmî denetimde alınıp kendisine teslim edilen numune aynı kayıt değildir. IMB-01-FR-015.

Formdaki 15 gün ifadesini, farklı ÜGD ürünlerinde kullanılan 15 iş günlük şahit numune notuyla birleştirmeyin. Sonuç bildirimi geldiğinde uygulanacak yolun hangi form ve hizmete bağlı olduğunu aynı gün netleştirmek, yanlış takvim üzerinden beklemeyi önler. Numunenin laboratuvara teslimi uygunluk kararı değildir; dosya nihai sonuç ve varsa takip işlemleriyle kapanır. Gübre taahhütnamesi.