İthalat denetiminde GTİP ürün tanımı ve kapsam ayrımı

GTİP’i belirlemek ile ürünün ithalatta hangi teknik denetime tabi olduğunu belirlemek ayrı işlemlerdir. Bu rehber sınıflandırma dosyasını hazırlamayı ve 1 ile 9 sayılı ÜGD rehberlerindeki kapsam kontrolünü açıklar; belirli bir ürüne GTİP veya muafiyet kararı vermez.

1. Ürünün teknik kimliğini hazırlayın

Ticaret Bakanlığının tarife açıklamasına göre GTİP 12 hanelidir. İlk altı hane uluslararası Armonize Sistem, sonraki iki hane AB Kombine Nomanklatür, devamı ulusal alt ayrım ve istatistik ayrımlarıdır. Bu nedenle altı haneli ihracatçı HS kodunu Türkiye’de kullanılacak tam kod kabul etmeyin.

Bağlayıcı Tarife Bilgisi başvurusunda eşyanın ayrıntılı tanımı ve tarife sınıflandırmasına imkân veren bilgi/belgeler istenir. Hazırlık için model, işlev, çalışma prensibi, bileşim veya malzeme, ölçü ve teknik özellikleri ürünün niteliğine göre bir dosyada toplayın. Katalog ve teknik çizimi, faturadaki ticari adla ilişkilendirmek editoryal bir hazırlık önerisidir; her ürüne uygulanacak sabit Bakanlık evrak listesi değildir.

2. Sınıflandırma belirsizliğinde BTB yolunu kullanın

Bağlayıcı Tarife Bilgisi, yetkili gümrük idaresinin eşyanın sınıflandırılması hakkında verdiği karardır. Bakanlık, başvuruda başvuran/hak sahibi bilgileri, kullanılacak tarife sistemi, eşya tanımı ve tanımlamayı sağlayan ekleri açıklar. Başvuru Gümrük Yönetmeliği Ek-1 formuyla veya Bakanlığın elektronik BTB yolu üzerinden yapılabilir.

BTB başvurusu için ücret alınmaması, bütün inceleme giderlerinin ücretsiz olduğu anlamına gelmez. Kimyasal analiz, uzman incelemesi ve numunenin geri gönderimi gibi giderlerin başvuru sahibinden alınabileceği açıklanır. Tarife kararını ürünün güvenliği, CE uygunluğu veya ithalat izni yerine kullanmayın: bu işlemler farklı sorulara cevap verir.

3. GTİP ile birlikte eşya tanımı ve mevzuat kapsamını okuyun

TSE’nin ithalat hizmeti birden fazla tebliğe ayrılır. Standartlara uygunluk, CE işaretli ürünler, taşıt parçaları ve makine güvenliği aynı denetim programı değildir. Dosyanızda ilgili yılın tebliğ adını, ek satırını ve ürün tanımını birlikte tutun.

1 sayılı rehberin 3.2 bölümü, fiilî denetime yönlendirilen ürünün teknik mevzuat kapsamında olup olmadığının kontrolünü düzenler. Firmanın kapsam dışı beyanı tek başına denetim sonucu değildir. İlk kapsam dışı ithalat fiilî denetime yönlendirilir; kapsam dışında olduğu tespit edilirse buna uygun sonuç oluşturulur. Önceden kapsam dışı sonucu alınmış ürünün sonraki ithalatında da risk analizi uygulanır.

9 sayılı rehberde de kapsam kontrolü ayrı aşamadır. Ürünün ticari adını veya eski bir ithalat sonucunu kullanarak yeni model, yeni fonksiyon veya değişen teknik düzenleme için otomatik sonuç çıkarmayın. Belge kontrolü ile ürünün kapsamda olup olmadığı ayrı başlıklarda incelenir.

4. Dosya ile denetlenen ürünü eşleştirin

Model adı, ürün etiketi ve katalog açıklamasının aynı ürünü göstermesi gerekir; inceleme sırasında açıklanacak işlevi yalnız faturadaki genel adla bırakmayın. Kapsam iddiasını destekleyen teknik açıklamayı başvuruya eklemek, sınıflandırma kararı alınmışsa bunu dosyada ayrı göstermek ve yapılan değişiklikleri izlemek bu rehberin hazırlık önerileridir.

Bu yazı 10 Eylül 2026’da erişilen Bakanlık rehberlerini kullanır. 2026/37 ve 2026/41 değişikliklerinin bütün ekleri burada doğrulanmadığından güncel GTİP listesi yayımlanmamıştır. Belirli bir ürünün son durumunu değerlendirirken başvuru tarihindeki tebliğ ve değişiklik ekinin aslı ayrıca görülmelidir.

GTİP'in 12 hanesi aynı bilgiyi vermez

Ticaret Bakanlığı açıklamasında ilk altı hane Armonize Sistem, yedinci ve sekizinci haneler AB Kombine Nomanklatürü, dokuzuncu ve onuncu haneler millî açılım, son iki hane ise istatistik ayrımı olarak açıklanır. Yabancı tedarikçinin altı veya sekiz haneli kodunu almak, Türkiye'deki 12 haneli beyanı tamamlamış olduğunuz anlamına gelmez. Aynı şekilde yabancı faturadaki tarife numarası Türkiye açısından bağlayıcı değildir; sınıflandırmada yol gösterici olabilir. Bakanlık, Tarife soruları.

Ürün açıklaması kod kadar önemlidir. İki ürün dışarıdan benzer görünse de kullanım amacı, malzemesi, çalışma prensibi veya nihai ürün/aksam niteliği farklı olabilir. Teknik ekipten katalog ve fotoğraf isterken yalnız pazarlama broşürünü değil, sınıflandırma sorusunu cevaplayan özellikleri isteyin. Bu belge hazırlığı önerisi, burada uzaktan GTİP tayin edildiği anlamına gelmez.

BTB dosyasında hangi bilgileri hazırlarsınız?

Bakanlığın SSS sayfasında başvuru sahibi ve hak sahibinin adı/adresi, tarife cetveli, eşyanın ayrıntılı tanımı, ticari isimlendirme, ek bilgi, sınıflandırmayı destekleyen ekler ve beyan zorunlu alanlar olarak sayılır. Öngörülen sınıflandırma ise isteğe bağlıdır. Böylece yalnız “ürünün kodu nedir?” sorusu yerine ürünün özelliklerini açıklayan başvuru hazırlanır. BTB başvuru içeriği.

Başvuru ücretsiz verilmekle birlikte kimyevi tahlil, ekspertiz veya eşyanın geri gönderilmesi gibi işlemlerin masrafı talep sahibine ait olabilir. Bu nedenle “BTB ücretsiz” ifadesini laboratuvar ve taşıma dahil hiçbir gider oluşmayacağı şeklinde yorumlamayın. Başvurunun güncel kanalı ve yetkili bölge müdürlüğü Bakanlığın e-işlemler sayfasından izlenir; bu sitede BTB düzenlenmez. BTB ücret ve başvuru açıklaması.

Önceki BTB veya kabul sonucunu nasıl kullanırsınız?

BTB yalnız eşyanın tarife sınıflandırmasına ilişkin idari karardır. Bakanlık, beyan edilen eşya ile BTB'de tanımlanan eşyanın her bakımdan uygunluğunun kanıtlanmasını ister. Yanlış veya eksik bilgi, cetvel değişikliği ya da ilgili sınıflandırma kararındaki değişiklik BTB'nin kullanımını etkileyebilir. SSS sayfasındaki altı yıllık geçerlilik açıklaması bu koşullardan bağımsız bir garanti değildir; güncel kararın durumunu ve ürün eşleşmesini kontrol edin. BTB'nin bağlayıcılığı ve geçerliliği.

Tarife kodunun kesinleşmesi ayrıca gereken ürün güvenliği belgesini, teknik düzenleme incelemesini veya başka kurum iznini kendiliğinden tamamlamaz. Örneğin aynı 6506.10 grubunda motosiklet kaskı ile kişisel koruyucu donanım niteliğindeki kaskın denetim yolu ürünün işlevine göre ayrılır. Bakanlığın 25 sayılı rehberi bu ayrımı açıkça yapar. 25 sayılı rehber, 5.5.

Satın alma dosyasına eklenebilecek kısa kontrol

İç yazışmada ürün kodu, model, malzeme, kullanım, tahrik/enerji bilgisi, üretici, varsa BTB numarası ve karşılaştırılan teknik dosyayı aynı kayıtta tutabilirsiniz. GTİP sonradan değiştiğinde bu değişikliğin tebliğ, muafiyet, belge seti veya başvuru türünü etkileyip etkilemediği yeniden incelenir. Tedarikçinin ürün adını değiştirmesi eşyanın teknik niteliğini değiştirmez; dosya ile fiziken gelen eşyanın bağını koruyun.