Kapsam Değerlendirme/Muafiyet İşlemleri

Tip onay kapsam değerlendirmesi, aracın ilgili çerçeve yönetmeliğin kapsamına girip girmediğini veya isteğe bağlılık hükümlerini karşılayıp karşılamadığını belirler. “Muafiyet” başlığı bütün teknik ve tescil yükümlülüklerinden genel muafiyet anlamına gelmez. TSE talimatı değerlendirmeyi MARTOY, MOTOY ve TORTOY kapsam ve tanımlarına bağlar. ULM-01-TL-02-001, 01.07.2026/9, 4, s.1–2

Her marka ve modelin kullanım amacını belgeleyin

Her marka/model için BelgeNET üzerinden ayrı başvuru yapılır. Aracın tasarım amacı, kullanım alanı ve varsa üstyapısı değerlendirme açısından önemlidir. Üretici bilgileri, teknik doküman, araç/etiket görselleri ve araç listesi gerçek araçla eşleşmelidir. Hizmet sayfası üstyapının taşıyıcı aracın hemen altında aynı sıra ilişkisiyle gösterilmesini açıklar. ULM-01-TL-02-001, 01.07.2026/9, 5.1, 5.10; TSE kapsam değerlendirme hizmet sayfası, erişim 10.09.2026, Başvuru ve başvuru dokümanları

Aynı markanın farklı modeli veya farklı işlevdeki üstyapısı için önceki sonucu otomatik kullanmayın. Başvurunun ithal, yerli imalat veya araştırma amacı taşıdığını açıkça belirtin; yalnız ticari ürün adı kapsam kararını açıklamaya yetmez.

Ön inceleme ile komisyon kararını ayırın

Uzman dosyadaki eksikleri ve araç üzerinde muayene, deney veya tespit gerekip gerekmediğini değerlendirir. Eksiklerin giderilmesi için otuz gün verilir; nihai değerlendirme öncesinde araç incelemesi gerekebilir. İdari eksikleri tamamlanan dosya komisyonun karar ve imzasına sunulur. ULM-01-TL-02-001, 01.07.2026/9, 5.2–5.3, 5.7–5.8, s.2–3

Ek belge talebini hangi teknik soruyu karşılayacağını belirterek yanıtlayın. Ön incelemenin tamamlanması olumlu muafiyet kararı değildir. Komisyon kararındaki araç listesi, kapsam gerekçesi ve taahhütler birlikte okunmalıdır.

Ret ile işlemden sonra iptali karıştırmayın

Mükerrer veya hatalı olduğu için değerlendirme sürecine alınmadan reddedilen başvuru faturalandırılmaz. Sürece alınmış dosyanın eksik bırakılması, geri dönüş yapılmaması veya iptal talebi ise farklıdır; talimat bu durumlarda hizmet bedeli ve komisyon değerlendirmesini düzenler. Beşinci revizyon sonrasında iptal öngörülür. ULM-01-TL-02-001, 01.07.2026/9, 5.4–5.6, s.2

“Sonuç olumsuzsa ücret çıkmaz” varsayımıyla başvuru yapmayın. Bildirim ve revizyon tarihlerini kaydedin; dosyayı geri göndermeden yapılan düzeltmeleri açıklayın.

Olumlu karardan sonra ilgili araç proje birimiyle devam edin

Hizmet sayfası olumlu değerlendirme sonrasında, aracın bulunduğu gümrüğün bölgesindeki TSE birimine TSE360 üzerinden araç inceleme başvurusunu tarif eder. İlgili birim araç incelemesini yapar ve muafiyet yazısını merkezden talep eder. Güncel talimat da imzalı yazının ilgili TSE temsilciliğinin talebi üzerine iletilmesini düzenler. TSE kapsam değerlendirme hizmet sayfası, erişim 10.09.2026, Başvuru, olumlu sonuçlanan başvurular; ULM-01-TL-02-001, 01.07.2026/9, 5.11–5.13, s.3–4

BelgeNET kararı ile bu takip adımını ayrı kaydedin. Yazının araç ve üstyapı bilgilerinin dosyanızla aynı olduğunu kontrol edin. Muafiyet gerekçesinin dışında kalan işlemler için yazının kapsamını genişletmeyin.

Araştırma amaçlı araçlarda özel hükmü inceleyin

Güncel talimat, deney/test/Ar-Ge başvurularında tasarım ve imalat amacı ile test sonrasında araca ne yapılacağının açıklanmasını ister. Elektrikli veya hibrit araçlarda, tip onayı bulunsa dahi Ar-Ge amaçlı değerlendirmeye devam edilebilmesine ilişkin özel komisyon hükmü vardır. Bu, bütün tip onaylı araçların genel muafiyete kabulü değildir. ULM-01-TL-02-001, 01.07.2026/9, 5.23, s.5

Hizmet sayfasındaki genel belge açıklamaları ile bu özel hükmü birlikte okuyun. Kendi başvurunuzu istisna kapsamına sokmadan önce araç türü, kullanım amacı ve beyanların hükümle örtüştüğünü dosyada gösterin.

Bu Ar-Ge kapsamında araçların trafik tescili, karayolunda ticari kullanımı ve trafikte test edilmesi öngörülmez. Sonradan prototip yol testi talep edilirse ayrıca ilgili TSE izin yazısının kapsam ve koşulları izlenir. Elektrikli/hibrit araçlara ilişkin özel değerlendirme bu kullanım sınırlarını kaldırmaz. ULM-01-TL-02-001, 01.07.2026/9, 5.23, s.5

Aracın tasarım hızını geçici ayarla değiştirilmiş gibi göstermeyin

Kapsam değerlendirmesinde tasarımsal özelliklerle geçici kullanım ayarları farklıdır. Talimat, kapsam dışında kalma amacıyla hızın bir anahtar veya benzeri yöntemle düşürülmesine karşı tasarım hızının değerlendirilmesini açıklar. Sırf işletme içinde yavaş kullanılacak olması, aracın tasarım ve kategori şartlarını değiştirmez. ULM-01-TL-02-001, 01.07.2026/9, 5.31

Başlangıç dosyasında katalog, etiket ve teknik açıklamayı karşılaştırın. Bunların farklı hız, güç veya kullanım amacı göstermesi halinde farkın nedenini imalatçıya açıklatın. Belge almak için teknik kimliği olduğundan farklı tanımlamak yerine, gerçek tasarımın hangi hükme girdiğini değerlendirin.

Araç adedi hem inceleme planını hem bütçeyi etkileyebilir

Talimat fiziksel inceleme örneklemesini; ücret tarifesi ise başvurudaki araç sayısına göre bedelin nasıl değiştiğini ayrı düzenler. Bunlar aynı tablo değildir. İncelenen talimattaki örnekleme tablosunda 50–99 ve 99 ve üzeri satırları 99 sınırında çakışır. Rehber bu sınırdaki numune sayısını kendisi seçmez. Kapsam değerlendirme talimatı, s.7, örnekleme tablosu

Tarife ise kapsam değerlendirme ücretinde 1–99, 100–199 ve devam eden araç gruplarını tanımlar; ek incelemede ulaşım ve teknik hizmet notları ayrıca okunur. Dolayısıyla örneklemde kaç aracın görüleceğini bilmek tek başına toplam ücreti vermez. 2026 Ulaşım Sistemleri Tarifesi, PDF s.9–10, not8–9 ve Teknik Hizmet Ücreti not9

Emisyon belgesi istisnasını bütün ithalat şartlarına genişletmeyin

Talimatın 5.20 maddesi, doğrudan muaf değerlendirilecek araçlar için motor emisyon belgesine ilişkin özel istisnayı düzenler; bu, bütün ithalat, tescil ve kullanım şartlarından muafiyet değildir. Üstyapı ise 5.22 maddesinde ayrıca ele alınır: taşıyıcı aracın azami yük ağırlığı aşılamaz; taşıyıcının tip onayı bulunsa bile tamamlanmış aracın tasarım amacı ve kullanım işlevlerinin kapsam dışı veya isteğe bağlı ölçütlerini karşılaması değerlendirilir. TSE Kapsam Değerlendirme Talimatı, ULM-01-TL-02-001, 1 Temmuz 2026 / rev.9 — 5.20 ve 5.22, s.4–5

Başvuru sonucunu kullanırken yazının hangi araca, hangi kullanım gerekçesine ve hangi teknik kapsam değerlendirmesine ait olduğunu koruyun. “Muaf” sözcüğünü teklif veya sevk dosyasında açıklamasız kullanmayın. Yazıda bulunmayan ithalat, yolda kullanım ya da işletme izinlerini eklenmiş kabul etmeyin.

Başvuru formu ile ek araç listesini karıştırmayın

1 Temmuz 2026/19 revizyonlu ULM-01-FR-02-003 başvuru formudur; giriş bölümünde atıf yaptığı ULM-01-FR-02-004 ise ek araç listesidir. 003 formunda başvuru sahibi, kuruluş çalışanı, imalatçı ve varsa vekil için ayrı alanlar bulunur. Başvuru sahibi ve kuruluş çalışanı alanlarına vekil bilgisi girilmemesi ayrıca yazılmıştır. Aynı kişinin farklı rollerde bulunması hâlinde de doldurulan alanın hangi sıfatı gösterdiği açık olmalıdır. Başvuru formu, s.1

Ekler arasında ödeme kaydı, başvuranın durumuna göre sicil/kimlik, koşullu imalatçı uygunluk beyanı, araç ve üstyapı tanıtım bilgileri, ithal edilecek araçlar için proforma/fatura ve ayrı araç listesi vardır. Sicil bilgilerinde değişiklik yoksa sonraki başvurularda yeniden sunulmamasına ilişkin açıklama, bütün teknik eklerin kaldırıldığı anlamına gelmez. Form, s.1, ekler 1–6

Prototip satırı ile genel taahhüdün farkını açıklığa kavuşturun

İkinci sayfada özel deney programı için tasarlanan prototip araçlar başlığının notu, imalatçı veya yetkili temsilcinin resmî tip onay başvurusu bulunmasını ve deney programının sunulmasını anlatır. Buna karşılık ilk sayfanın genel tanıtım ekinde ve üçüncü sayfanın genel taahhüdünde tip onay başvurusu bulunmadığına ilişkin ifade yer alır. Bu özel durumla genel beyanın ilişkisi çözülmeden aynı dosyada birbiriyle çelişen bilgileri onaylamayın. Form, s.1, ek4; s.2, prototip satırı; s.3, taahhüt1

Prototip veya Ar-Ge başvurusunda araç kimliğini, tasarım amacını, mevcut onay/başvuru durumunu ve deney planını açıkça gösterin. Uygulanacak özel yol için form kodu ve ilgili satırları belirterek TSE'den açıklama alın. Rehber bu farkı kendi başına bir hücreyi silerek veya genel taahhüdü değiştiren “resmî form” üreterek çözmez. Yukarıda anlatılan talimatın Ar-Ge hükümleri de kendi kullanım sınırlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Muafiyet yazısını başka araç için emsal belge gibi kullanmayın

Üçüncü sayfadaki taahhüt, kapsam değerlendirme yazısının ilgili şasi veya seri numaralı araçlarla ilişkisini korur; başka numaralı araçlara taşınmamasını ve emsal gösterilmemesini belirtir. Mülkiyet değiştiğinde beyan edilen kullanım amacına ilişkin tedarik zinciri boyunca bildirim de ayrıca ele alınır. Satışın gerçekleşmesi, kullanım gerekçesinin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Form, s.3, taahhüt5–6

Teslim dosyanızda karar yazısı, ilgili araç listesi ve açıklanan kullanım amacını birlikte tutabilirsiniz. “Aynı model daha önce muafiyet aldı” ifadesi yeni aracın sonucunu garanti etmez. Başvurunun kendi araç kimliği ve gerekçesiyle değerlendirilmesi gerekir; tip onay kapsamı dışındaki diğer işlemler de ayrıca takip edilmelidir.