LAK ve yeterlilik testi programı nasıl seçilir?

Laboratuvarlar arası karşılaştırma (LAK), aynı veya benzer öğeler üzerinde farklı laboratuvarların ölçümlerinin belirlenmiş koşullarda karşılaştırılmasıdır. Yeterlilik testi (YT) ise katılımcı performansını önceden belirlenmiş ölçütlere göre değerlendirir. Bu nedenle her laboratuvarlar arası çalışma, kendiliğinden uygun bir yeterlilik testi sayılmaz. EA-4/18, bölümler 1–2

Önce hangi yetkinliği göstereceğinizi belirleyin

Katılım planına yalnız “kimya testi” veya “kalibrasyon” yazmak seçimi zorlaştırır. Ölçüm süreci, incelenen özellik ve ürün/matris birlikte tanımlanmalıdır. Örneğin farklı matrislerde aynı cihazın kullanılması, bu çalışmaların hepsinin tek bir yetkinlik alanı olduğu sonucunu doğurmaz. EA rehberi, bir program sonucunun başka faaliyetlerle ilişkilendirilebilmesi için teknik eşdeğerliğin gerekçelendirilmesini ister. EA-4/18, bölüm 4

Kapsamınızı bu şekilde grupladıktan sonra program arayın. TÜRKAK YETBİS; deney, kalibrasyon ve tıbbi laboratuvarlara yönelik program bilgisi ve tarihler sunar. Bu sistemde kayıt bulmak, kaydın ilgili bütün yöntemlerinizi karşıladığını veya başvurusunun hâlâ açık olduğunu göstermez. TÜRKAK YETBİS

Programı seçmeden önce

Sağlayıcıya; malzeme ve ölçülen özellikleri, kullanılacak aralıkları, yöntem sınırlamalarını, sonuç gönderme takvimini ve değerlendirme yaklaşımını sorun. Katılmak istediğiniz çevrimin yılını kontrol edin. Sağlayıcının yeterliliği ve programın laboratuvarınızın akreditasyon yükümlülükleri için kabul edilebilirliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu kontrol listesi bir satın alma hazırlığı önerisidir. Güncel TÜRKAK P704 koşullarının yerine geçmez. YETBİS de katılımı bu prosedüre bağlar; herhangi bir sağlayıcıdaki herhangi bir programı seçmekle prosedürün karşılandığı varsayılamaz. YETBİS: katılım ve P704 açıklaması

Katılım sıklığı ve plan

Herkese aynı yıllık test adedini önermek doğru olmaz. EA rehberi; ölçüm yoğunluğu, personel değişimi, yöntemin kararlılığı, sonuçların kullanım amacı, diğer kalite kontrol önlemleri ve mevzuat/müşteri şartlarının dikkate alınmasını açıklar. Yetkinlik alanlarıyla katılım sıklığı birlikte belirlenir; plan genel kalite kontrol stratejisine bağlanır. EA-4/18, bölümler 3–4

Rehberdeki sektör örneklerinin tarih veya sıklıklarını doğrudan zorunlu takvim yapmayın: belge, bu örneklerin gösterim amaçlı olduğunu açıkça belirtir. TSE'nin düzenleyeceği belirli bir çevrim için de güncel ilan, parametre listesi ve teslim tarihleri gerekir. Bu sayfa açık bir TSE çevrimi veya sabit ücret ilan etmez. EA-4/18, bölüm 6

Sonuç geldikten sonra

Sonucu yalnızca arşivlemek yerine planınızın yeterliliğiyle ilişkilendirin. Beklenmeyen veya yetersiz sonuçların kullanılan yöntem, teknik yetkinlik alanı ve devam eden katılım stratejisi üzerindeki etkisini değerlendirin. Bu bir sonraki çevrime rastgele başvurmaktan daha açıklanabilir bir takip kaydı oluşturur. EA rehberi, yetersiz sonuçların stratejiyi etkileyebileceğini ve planın uygunluğunun gözden geçirilmesini belirtir. EA-4/18, bölüm 4, s.8

Bu anlatım 15.11.2021 EA rehberinin planlama yaklaşımını ve erişilen TÜRKAK portalını esas alır. Güncel P704'teki bağlayıcı katılım hiyerarşisi, asgari sıklık veya özel istisnalar ayrıca değerlendirilmeden burada sayısallaştırılmaz.

Aynı cihazın iki işi ne zaman ayrı değerlendirilir?

EA rehberindeki örnekler, cihaz ortaklığının tek başına teknik eşdeğerlik olmadığını gösterir. Kimya örneğinde su ve toprak gibi farklı matrislerdeki numune hazırlığı; başka bir örnekte aynı GC-MS üzerinde ölçülen farklı bileşiklerin yanıtı ayrı değerlendirilir. Buradaki amaç hazır bir sektör takvimini kopyalamak değil, bir programın hangi faaliyetin yetkinliğini temsil ettiğini gerekçelendirmektir. EA-4/18, bölüm 6.1, sayfa 9–12.

Kendi planınızda her kapsam grubunun karşısına seçilen programı ve eşdeğerlik gerekçesini yazabilirsiniz. Bir satırda “aynı cihaz” yazıyorsa bunun arkasındaki yöntemi, hazırlığı ve ölçüm aralığını ayrıca açıklayın. Gerekçe bulunamıyorsa programın o faaliyeti temsil ettiğini kesinleştirmeyin. Bu çalışma, program satın alındıktan sonra kapsam açığıyla karşılaşma olasılığını azaltır.

2026 P704 revizyonunu plan dosyanızda izleyin

TÜRKAK, 13 Nisan 2026 duyurusunda P704'ün değiştiğini ve L704-001 alt alanlar listesinin yayımlandığını bildiriyor. Dolayısıyla eski indirme bağlantısındaki sürümü, kontrol etmeden güncel katılım koşulu olarak kullanmak doğru olmaz. Bu duyuru, yeni metnin bütün hükümlerini açıklamaz; tek başına asgari katılım sayısı hesaplamaya yetmez. TÜRKAK P704 revizyon duyurusu.

Program planını onaylarken dayanak prosedürün sürümünü, alt alan eşleştirmesini ve sonraki gözden geçirmeyi kayıt altına alın. Sağlayıcı listesindeki bir kayıtla TÜRKAK'ın o programı özel olarak onaylamasını da ayırın: YETBİS açıklaması içerik sorumluluğunu sağlayıcıya bırakır. Programın teknik kapsamını ve başvuru tarihini sağlayıcının kendi ilanından kontrol edin. YETBİS açıklaması.