RID sarnıç vagon ve diğer taşıma türlerinin kapsamı

Demiryoluyla tehlikeli madde taşımasında RID hükümleri esas alınır. Türkiye’de eski sarnıç vagonlar için yayımlanan özel yönerge ise bütün vagonların genel belgelendirme yolu değildir; 2016 öncesinde üretilmiş, tam RID uygunluğu bulunmayan ve yönergenin taşıma alanına giren araçlara ilişkin dar bir düzenlemedir.

Eski sarnıç vagon yolunun sınırı

UAB yönergesinin 2. maddesi 2016 öncesi vagonları ve yurt içi ve/veya RID’e taraf olmayan ülkelerle taşımaları kapsar. Bu ulusal belgeyi RID’e taraf ülkeler arasındaki tüm uluslararası taşımalar için yeterli kabul etmeyin. Üretim tarihi, vagonun mevcut tasarım/uygunluk kayıtları ve planlanan güzergâh baştan belirlenmelidir.

Yönergenin 5. maddesi, sıvı taşıyan ve test basıncı 4 barı aşmayan tanklarla gaz taşıyan veya test basıncı 4 barın üzerindeki tankları ayırır. İkinci grupta RID tank gereklilikleri eksiksiz aranır. Bu ayrım çalışma basıncıyla karıştırılmamalıdır; hüküm test basıncına ilişkindir.

Başvuruda eşya ve tank eşleşmesi

Muayene başvurusu, vagon sahibi veya işletmecisi adına bakımdan sorumlu kuruluş tarafından yapılır. Kullanılacak tank kodu ve özel hükümler, taşınması planlanan maddeler için RID Bölüm 3.2 Tablo A ile ilişkilendirilir. Yönerge Ek-3’teki beyan bu eşleştirme içindir.

Başvurudan önce vagon ve tank kimliğini, imal tarihini, mevcut muayene kayıtlarını, tank kodunu ve planlanan tehlikeli maddeleri aynı dosyada toplamak hazırlık önerimizdir. Yönergeye göre talep edilen tank kodunun şartları karşılanmazsa daha düşük bir kod için, talep ve yeni beyanla değerlendirme yapılabilir. Bu bir sınırsız kapasite veya madde değişikliği hakkı değildir.

Muayene, plaka ve belge

Eski vagonların muayene dönemleri için yönerge RID’e atıf yapar; karayolu ADR araç kontrol süresi buraya taşınmaz. Olumlu muayeneden sonra Ek-1 tank muayene raporu/sertifikası düzenlenir. Yönerge madde 5(4), bu raporun düzenlendiği tarihten itibaren 20 iş günü boyunca muayene belgesi yerine kullanılabileceğini belirtir. Bu hüküm, belgenin 20 iş günü içinde düzenleneceği yönünde bir işlem süresi değildir. Bununla birlikte Ek-1 formunun dipnotu 20 iş gününü muayene tarihinden başlatır. Düzenlenme ve muayene tarihleri farklıysa bu iki ifadeden kendiniz bir son tarih çıkarmayın; raporu düzenleyen onay kuruluşundan belgenize özel teyit alın.

Tank plakasında vagon numarası, tank seri numarası, tank kodu, özel hükümler, hacim/bölme bilgisi, test basıncı ve muayene tarihi gibi bilgiler bulunur; plaka mühürlenir. Muayene işaretindeki P ilk/periyodik, L ara muayeneyi gösterir. Bilgileri tankın gerçek kimliğiyle eşleştirin; başka tankın raporu taşımanın dayanağı olamaz.

Muayene başarısızsa Ek-2’ye göre olumsuz sonuç düzenlenir ve vagon tehlikeli madde taşımasında kullanılamaz. Malzeme ve kalınlık değerlendirmeleri tank yapısına göre teknik inceleme konusudur. Bu rehber çelik tank tablosunu farklı malzeme veya tasarımlara uygulayacak ölçü tahmini yapmaz.

RID 2025 dosyasıyla birlikte takip

RID 2025 madde 1.8.7.8.5, tankın ara, periyodik veya istisnai muayenesinde tank dosyasını ve gerektiğinde ilgili tasarım/imalat/ilk inceleme belgelerini ister. Muayene geçmişini ve yapılan değişiklikleri korumak sonraki değerlendirme için gereklidir.

TSE tank ve sarnıç vagon muayenesi hizmetini resmî sayfasında ayrı faaliyet olarak gösterir. Başvurudan önce hizmetin vagon türünü ve talep edilen incelemeyi kapsadığını belirleyin. Bu yazı ulusal eski vagon istisnasını açıklar; yeni RID tasarım onayı, bütün demiryolu tescili veya deniz/hava taşımacılığı sertifikası yerine geçmez.

Muayene dosyasını ECM üzerinden izleyin

Yönerge başvuruyu, vagon sahibi veya işletmecisi adına bakımdan sorumlu kuruluş üzerinden kurar. Bu nedenle işletmedeki satın alma, bakım ve operasyon ekiplerinin elindeki belgeler tek dosyada ilişkilendirilmelidir. Rapordaki vagon numarasıyla tank seri numarası aynı tanımlayıcı değildir; her ikisinin de doğru ekipmana karşılık geldiği görülmelidir.

Raporun ECM üzerinden teslim edilmesi, malikin kayıt ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Yönerge, talep halinde vagon sahibine veya işletmecisine bir kopya verilmesini de düzenler. Aracın işletmecisi ya da bakım organizasyonu değiştiğinde eski inceleme ve tadilat kayıtlarının yeni dosyada kaybolmaması, sonraki teknik değerlendirmeyi kolaylaştırır. Eski sarnıç vagon yönergesi, m. 5, başvuru ve raporun iletilmesi.

Mevcut donanım ile yeni takılan donanımın şartı aynı değil

Yönergenin 6. maddesi eski sarnıç vagon üzerinde zaten bulunan teçhizatla yeni takılan teçhizatı ayırır. Mevcut donanım için belirtilen sertifika istisnası, yeni takılan parçaların da belgesiz veya teknik dayanak olmadan seçilebileceği anlamına gelmez. Yeni teçhizatın RID'de atıf yapılan standartlara uygun olması ayrıca istenir.

Benzer biçimde gövde ve bombeli tank ucu için verilen malzeme/kalınlık tablosu, her metalin aynı kalınlıkta kabul edileceği genel bir kural değildir. Paslanmaz çelik veya alüminyum tanklarda yönergenin RID 6.8 ve teknik dosyaya ilişkin yönlendirmesi ayrıca ele alınır. Bu rehber bir ölçümün sonucuna bakıp tank için uygunluk kararı vermez. Eski sarnıç vagon yönergesi, m. 6 ve fiziksel s. 2–4.

Ek-2'de ara muayene nasıl ayrılmış?

Ek-2 tablosunda ilk/periyodik muayene ile ara muayene yan yana yer alır. Eski sarnıç vagon yolundaki ara muayene sütununda tankın dış kontrolü yapılır, iç kontrol yapılmaz; et kalınlığı ölçümü uzmanın azalmadan şüphelendiği duruma bağlanır ve hidrostatik test uygulanmaz. Sızdırmazlık ve donanım fonksiyon testi ise ilgili ilk/periyodik muayene satırına bağlanmıştır.

Bu ayrıntı, iki muayene türünün aynı hizmeti farklı adla sunmadığını gösterir. Ancak bu ulusal ekin sütunlarını bütün yeni RID tanklarına kopyalamayın. Yeni bir rapor geldiğinde uygulanan yol, muayene türü ve sonraki tarihler birlikte okunmalıdır. Uygunsuz sonuç, işletmenin kendi düzeltme notuyla olumlu sonuca dönüşmez. Eski sarnıç vagon yönergesi, Ek-1 ve Ek-2; fiziksel s. 5–6.

Vagon muayenesi işletmenin taşıma sorumluluklarını bitirmez

Demiryolu yönetmeliği faaliyet belgesini işletmenin rolüne göre ele alırken, taşıma ünitesinin uygunluk değerlendirmesi ile ara ve periyodik muayenesini başka bir maddede düzenler. Bu nedenle sarnıç vagonun olumlu muayene sonucu, gönderici, dolduran, taşıyıcı veya vagon sahibinin diğer sorumluluklarının yerine geçtiği bir belge değildir. Aynı kuruluş birden fazla rol üstleniyorsa bunları dosyada ayrıca belirleyin. Demiryolu yönetmeliği, m. 7–8, fiziksel s. 5.

Örneğin vagon sahibi bakım geçmişini ve sonraki incelemeyi izlerken taşıyıcı sevke alınan vagonun görünür durumunu, gerekli kayıtları ve muayene geçerliliğini kontrol eder. Dolduranın yük ile tank uygunluğuna ilişkin görevi de bunlardan ayrıdır. Bu görev dağılımı, tarafların birbirine yalnız son sertifikanın kopyasını göndermesiyle bütün kontrolün tamamlanmadığını gösterir. Demiryolu yönetmeliği, m. 12, 16 ve 18, fiziksel s. 6–8.

Boşaltılmış tankın durumunu ayrıca kaydedin

Tankın yükünü boşaltmış olması, içindeki tehlikeli maddenin etkilerinin giderildiği anlamına gelmez. Yönetmelik temizlenmemiş boş tankların kapatılması ve işaretlenmesiyle, temizlik ve gazdan arındırma sonrasında işaretlerin kaldırılmasını farklı koşullarla düzenler. Dosyada “boş” ve “temizlenmiş” ifadelerini aynı durum için gelişigüzel kullanmayın. Bu açıklama tank temizleme, gaz ölçümü veya tanka giriş talimatı değildir. Demiryolu yönetmeliği, m. 11 ve 20, fiziksel s. 6 ve 9.

Hazırlık için vagon/tank kimliği, son taşınan madde kaydı, boşaltma durumu, varsa temizlik kaydı ve teslim edilen taraf arasında bağlantı kurabilirsiniz. Bu kayıt düzeni önerimiz, resmî muayene belgesinin veya yetkili teknik değerlendirmenin yerine geçmez. Eksik kaydı tahminle doldurmak yerine gerçek işlem dayanağıyla tamamlayın.

Sevkiyat evrakını tank dosyasından ayrı izleyin

Yönetmeliğin 9. maddesindeki taşıma evrakı ve yazılı talimatlar sevkiyatla ilgilidir. Çok modlu taşıma formu veya belirli tehlike sınıflarındaki özel izinler de kendi koşullarıyla aranır. Bunları vagonun tasarım ve muayene geçmişiyle aynı belge sanmayın. Bir vagon farklı yük ve güzergâhla kullanılacaksa dosyanın hangi bölümünün değiştiği anlaşılmalıdır. Demiryolu yönetmeliği, m. 9 ve 37, fiziksel s. 5 ve 14.