Taşıt uygunluk belgesi ile ADR araç uygunluk belgesi ayrımı

ADR Araç Uygunluk Belgesi ile Taşıt Uygunluk Belgesi arasındaki ayrım, araç yaşıyla tek başına kurulamaz. Taşıma biçimi, araç sınıfı, üst yapının durumu, model yılı ve uluslararası kullanım birlikte değerlendirilir. UAB yönetmeliğinin 6. maddesi genel zorunluluğu, kapsam dışı taşımaları ve özel araç durumlarını ayrı düzenler. UAB Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Yönetmeliği, 06.02.2025 değişiklikleri işlenmiş metin, m. 6

Önce belgenin zorunlu olduğu taşıma kapsamını belirleyin

Madde 6/1, hacmi 1 m³ üzerindeki sabit/sökülebilir tankları ve 3 m³ üzerindeki tank-konteyner, portatif tank, MEGC ve benzeri yük taşıma birimlerini taşıyan araçlar ile Sınıf 1 maddelerini taşıyan araçlar üzerinden düzenleme kurar. Sınıf 1 hariç tehlikeli maddelerin ambalajlı veya dökme taşındığı araçlarda ADR veya Taşıt Uygunluk Belgesi zorunluluğu bulunmadığı 6/2'de ayrıca belirtilir. Bu istisna diğer taşıma yükümlülüklerinden genel muafiyet değildir. UAB Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Yönetmeliği, 06.02.2025 değişiklikleri işlenmiş metin, m. 6/1–2

Genel model yılı ile özel araç eşiklerini ayırın

ADR'ye taraf ülkelere taşımada model yılına bakılmaksızın ilgili araçların ADR uygunluğu aranır. Yurt içi için genel eşik 2015 ve sonrasıdır. Bitüm taşıyan relay tankerlerde 2018; katı haldeki tehlikeli madde tanklarını taşıyan araçlarda 2020 ve sonrası ayrıca düzenlenir. Bu eşiklerden önceki, ADR gereklerini tam karşılamayan araçlar için ülke içinde ve/veya ADR'ye taraf olmayan ülkelere taşıma amacıyla Taşıt Uygunluk Belgesi yolu tanımlanır. Bu cümleler 6/1'in araç ve taşıma kapsamı içinde okunmalıdır. UAB Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Yönetmeliği, 06.02.2025 değişiklikleri işlenmiş metin, m. 6/1(a–c)

TSE kılavuzunun SSS bölümündeki “2014 ve daha düşük model” açıklaması bu özel eşiklerin tamamını anlatmaz. Bu nedenle eski araç araştırmasını yalnız o kısa cevapla sınırlamayın. Kılavuz, şasi ve tankın ADR durumunu birlikte değerlendirir; bunlardan biri uygun değilse araç ADR'siz kabul edilir. ULM-02-TL-05-003, 03.09.2026/8, s. 3, 15

Durum tespit kaydını yeni bir açık başvuru yolu sanmayın

Yönetmelik, ilgili model eşiklerinden eski araçlara artık Taşıt Durum Tespit Belgesi düzenlenmemesini ve 1 Temmuz 2021'e kadar bu belgeyi almamış araçlara Taşıt Uygunluk Belgesi verilmemesini düzenler. Süresinde durum tespiti alınmış olsa bile ADR/Taşıt Uygunluk Belgesine çevrilmemiş araçlar taşımacılıkta kullanılamaz. İlk görüşmede geçmiş belgeyi ve tarihini sunun; yalnız eski ruhsat bulunması yeterli değildir. UAB Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Yönetmeliği, 06.02.2025 değişiklikleri işlenmiş metin, m. 6/7–8

Üst yapı aktarımı ve relay tanker istisnasını dar okuyun

Eski ve durum tespit/taşıt uygunluk belgeli tamamlanmış aracın üst yapısı, Bakanlığın teknik kriterlerini karşılamak koşuluyla ADR'ye uygun üretilmiş araca aktarılabilir. Bu durumda yeni taşıta model yılına bakılmaksızın Taşıt Uygunluk Belgesi düzenlenir. Bu özel yol, her üst yapının her araca aktarılmasına izin değildir. UAB Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Yönetmeliği, 06.02.2025 değişiklikleri işlenmiş metin, m. 6/4

Karayolu inşaatında bitüm için kullanılan, yük sıcaklığını koruyan brülörlü 2018 ve sonrası relay tankerlerde de diğer ADR şartlarının sağlanması kaydıyla, yanmalı ısıtıcı şartına ilişkin özel düzenleme üzerinden Taşıt Uygunluk Belgesi verilebilir. Araç ve işlev bu dar koşulla eşleşmelidir. UAB Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Yönetmeliği, 06.02.2025 değişiklikleri işlenmiş metin, m. 6/5

Doğru belge ve muayene dosyasını hazırlayın

TSE 360'ta ilk, periyodik, kusur sonrası ve yeniden düzenleme ayrı işlemlerdir. ADR ilk başvurusunun üretici/uygunluk beyanlarıyla taşıt uygunluk dosyasının durum tespit ve eski belge kayıtları aynı değildir. Araç cinsine ve muayene türüne ait evrak sütununu kullanın. Sabit tank/batarya araçlarda üst yapı muayene kaydı araç belgesinden ayrı sunulur. ULM-02-TL-05-003, 03.09.2026/8, s. 3, 12–15

Süresi dolmamış belgedeki plaka/unvan değişikliği için yeniden düzenleme yolu vardır; kılavuz Ankara Merkez İstasyonunu ve araç incelemesi yapılmamasını belirtir. Geçerlilik uzatması ise periyodik işlemdir. Başvuru ve randevu sahibini ruhsattaki belge sahibiyle karıştırmadan dosyayı tamamlayın. ULM-02-TL-05-003, 03.09.2026/8, s. 3, 7–9

Araç belgesinin istisnası hangi sorumlulukları kaldırmaz?

Bir aracın 6/2 kapsamındaki ambalajlı veya dökme taşıma nedeniyle ADR/Taşıt Uygunluk Belgesi aranmayan grupta olması, işletmenin bütün tehlikeli madde yükümlülüklerinden çıktığı anlamına gelmez. Yönetmelik faaliyet belgesini, güvenlik danışmanlığını ve taşıma sırasında bulundurulacak belgeleri başka maddelerde düzenler. Bunların her biri faaliyet ve muafiyet koşullarıyla ayrı değerlendirilir; bu rehber bütün işletmelere koşulsuz aynı belge listesini yüklemez.

Örneğin araç uygunluk belgesi için kullanılan teknik dosya, sürücünün yeterlilik kaydını veya taşınacak maddenin taşıma evrakını üretmez. İşletme dosyası, sürücü dosyası ve araç/üst yapı dosyasını birbirine bağlamak; bir belgenin varlığından diğerlerinin tamamlandığını varsaymamak gerekir. Karayoluyla taşıma yönetmeliği, m. 6–8 ve 22; ayrı yükümlülük başlıkları.

Yol çizgi aracı ve çekici–römork için iki özel kontrol

Yönetmeliğin 6/6 hükmü, karayolu çizgi ve işaretleme işinde kullanılan araçların yalnız yol işaretleme faaliyetini özel olarak ele alır. Aynı araç tehlikeli madde taşımacılığında da kullanılıyorsa belge koşulu yeniden devreye girer. Araçtaki donanımın adı kadar fiilen ne iş yapıldığı bu nedenle önemlidir.

Teknik muayene yönetmeliğinin 7/6 hükmü ise çekici ve römork/yarı römorkun ayrı ayrı muayenesini ve uygun bulunanlara ayrı belge düzenlenmesini öngörür. Çekicinin belgesinin bulunması, takılan her römorkun dosyasını kapsamaz. Filoda araç eşleşmesi değiştiğinde her iki şasiye ait kayıtların geçerliliğini ayrı izlemek gerekir. Karayoluyla taşıma yönetmeliği, m. 6/6. Teknik muayene yönetmeliği, m. 7/6.

Eski PDF ile değişiklikler işlenmiş metni nasıl ayırt edersiniz?

18 Haziran 2022 tarihli ilk yayın PDF'si ile Bakanlığın değişiklikler işlenmiş metni aynı yönetmeliğin farklı kayıtlarıdır. İlk PDF'de bir hükmün bulunması, sonraki değişikliklerin de o dosyada yer aldığı anlamına gelmez. Karşılaştırmada örneğin madde 7/9'un eğitim açıklaması değişmiştir: 6 Şubat 2025 değişikliği işlenmiş metin, TMFB'si olup güvenlik danışmanlığı hizmeti alma zorunluluğu bulunmayan işletmelerde ilgili personel için göreve başlamadan önce ve her iki yılda bir, görevine uygun ADR Bölüm 1.3 eğitimini belirtir. Bu özel kapsamı bütün eğitim türlerinin ortak süresi diye kullanmayın. 2022 ilk yayın, m. 7/9, fiziksel s. 5. Değişiklikler işlenmiş metin, m. 7/9, fiziksel s. 7.

Araç belgesinin geçerlilik takvimiyle personel eğitiminin takvimini ayrı tutmak bu nedenle önemlidir. Eğitim kaydı aracın muayenesini yenilemez; yeni araç belgesi de eğitim kaydını oluşturmaz. İlgili idarenin güncel uygulama belgeleriyle kayıtların hangi kişi, görev ve araç için tutulduğunu eşleştirin.

İlk yayındaki ücret neden bugünün fiyatı değildir?

2022 PDF'sinin 14. maddesinde bir başlangıç bedeli yazılıdır; aynı madde yıllık yeniden değerleme yöntemini de düzenler. Bu eski bedeli bugünkü TMFB maliyeti diye kopyalamak, metnin kendi ücret güncelleme hükmünü atlamak olur. Ayrıca TMFB işletmeyle ilgilidir; ADR araç incelemesinin hizmet bedeliyle aynı kalem değildir. 2022 ilk yayın, m. 14, fiziksel s. 8.

Maliyet dosyanızda işlem adını, ücretin ait olduğu dönemi, araç veya işletme kapsamını ve talep edilen ek hizmeti ayrı gösterin. Bu hazırlık önerisi fiyat teklifi değildir. Araç/üst yapı incelemesi ile faaliyet belgesini aynı ücret başlığında birleştirmemek, yanlış hizmet için ödeme yapılmasını önlemeye yardımcı olur.