Demiryolu araçları ve bileşenleri için teknik dosya

Demiryolu araç teknik dosyası, yalnız ürün kataloğu değildir. Ulusal demiryolu altyapı ağında çalıştırılacak araçların tip incelemesinde, tasarımın uygulanacak teknik kuralları nasıl karşıladığını ve testlerle nasıl doğrulandığını gösterir. Bu rehber UAB’nin güncel bağlantısından yayımlanan Tip Onay Yönetmeliğinin teknik dosya hükümlerini, TSE’nin 2024 başvuru formunu ve 2025 programını birlikte açıklar. Tip onay yönetmeliği, maddeler 4–7.

Araç dosyası ile bileşen dosyasını ayırın

Yönetmelik tescili zorunlu demiryolu araçlarının tip onayını düzenler. Karşılıklı işletilebilirliği etkileyen bileşen, cihaz veya yazılım da tanımlanır; ancak araç dosyası listesi tek başına her bileşenin ayrı belgelendirme programını tamamlamaz. Bileşenin hangi araç veya alt sistemde kullanılacağını ve ilgili UTP/TSI gerekliliğini ayrıca belirleyin.

TSE hizmet sayfası araç ve ana aksam değerlendirmelerini, UTP, ulusal kurallar ve bazı UIC/standart çalışmalarını farklı faaliyetler olarak gösterir. 29 Nisan 2024/12 revizyonlu Demiryolu Belgelendirme Faaliyetleri Başvuru Formu, demiryolu sistem, alt sistem ve aksamları için ULM-02-TL-08.00-002 numaralı belgelendirme föyünde belirtilen başvuru dokümanlarının eklenmesini ister. Aşağıdaki liste Bakanlık yönetmeliğindeki araç dosyasıdır; TSE’nin programa özel ek föyünün bütün hükümleriyle aynı liste olduğu varsayılmamalıdır. ULM-02-FR-08.00-002, başvuru formuna ek doküman atfı.

Belgeleri hangi aşamada teslim edeceksiniz?

2024 formu ek föydeki dokümanları başvuruya ekleme yönlendirmesi yaparken, 2025 programı ilk başvuru ile uygunluk değerlendirmesi sürecini ayırır ve teknik dokümanların değerlendirme sürecinde tamamlanmasını açıklar. Usul ve esaslar da idari kayıtların verilmesi şartıyla eksik teknik eklerin süreç içinde tamamlanmasına imkân tanır. Bu yüzden “teknik dosya hiç gerekmiyor” veya “her teknik ek ilk gün mutlaka bitmiş olmalı” sonucu çıkarılmamalıdır. Dosyayı önceden hazırlayın; teslim sırasını kabul edilen başvuru ve inceleme planıyla eşleştirin. Form, s.3–4; program, 6.1.3.2, s.10–11; usul ve esaslar, 10/4.

İlk başvurudaki kuruluş kayıtlarını yeni ürünün teknik belgelerinden ayırın. Formda şirket ve şahıs işletmesi için farklı idari ekler, başvuru sahibiyle üreticinin ayrı kimlik alanları ve imalat/faaliyet yeri bilgisi bulunur. Belge yenileme, adres veya unvan değişikliği ile yeni tip başvurusu aynı kutuyu işaretleyerek yürütülmez.

Kimlik ve tasarım özellikleri

Madde 4(2), imalatçının kimlik ve adres bilgileriyle birlikte aracın karşılıklı işletilebilirlik gerekliliklerini ister. Tasarım açıklaması boş ve azami yüklü ağırlık, dingil sayısı, ölçüler, azami hız gibi temel özellikleri içerir. Elektrik, hidrolik ve pnömatik sistemler; kumanda-kontrol ve otomasyon şemaları; devre elemanlarının teknik özellikleri ve çalışma prensipleri de dosyada yer alır.

Birden fazla varyant varsa hangi çizimin hangi araç tipine ait olduğunu göstermek, numaralı bir dosya indeksi ve revizyon listesi kullanmak hazırlık önerimizdir. Yönetmelikte herkes için sabit bir çizim sayısı veya sayfa sayısı verilmez.

Teknik kuralla kanıt arasında bağlantı kurun

TSE programına göre projeye uygun UTP uyumluluk matrisi hazırlanır ve başvuranla paylaşılır. Matriste teknik kriter, açıklama, doğrulama yöntemi, bulgu ve karar yer alır. Uzun projelerde değerlendirme planı ve takvimi açılış toplantısında sunulur. Kendi iç hazırlığınızda da dosya numaralarını bu matrise bağlamak eksik kanıtı görmenizi kolaylaştırır. Program, 6.1.3.2, s.11.

Örneğin “fren sistemi” adında bir klasör açmak tek başına yeterli izlenebilirlik sağlamaz. İlgili kriterin yanında çizimin revizyonu, deney raporu, test edilen araç veya aksamın kimliği ve değerlendirmenin sonucu bulunmalıdır. Bu dosyalama örneği yeni bir teknik zorunluluk veya deney yöntemi getirmez; kuruluştan gelen kriterle mevcut kanıtı eşleştirir.

Alt bölüm ile değerlendirme modülü farklı seçimlerdir

Başvuru formunda UTP/TSI alt bölümleri ile alt sistem ve aksam modülleri ayrı alanlardadır. Program tablosu örneğin yük vagonunu WAG ve gürültü, yolcu taşıyan araçları ilgili araç ve erişilebilirlik hükümleriyle ilişkilendirir; yıldızla belirtilen TSI alanlarında onaylanmış kuruluş değerlendirmesini ayrıca gösterir. Bu tablo tek başına her ürünün tüm deney listesini vermez. Form, s.1–2; program, 6.1.3.1, s.10.

Modül ise değerlendirme yolunu belirler. Program, alt sistemde SD veya SF'nin SB'yi takip ettiğini, SH1'in tek başına kullanılabildiğini açıklar. Aksamda CB'yi takip eden modüller ile üreticinin kendi beyanına dayanan CA/CC farklıdır. Hangi yolun ürününüze açık olduğunu ilgili teknik düzenlemeden belirlemeden formdaki bir modülü seçmeyin. Program, 7.1, s.17–18.

İşletim, bakım ve teknik uygunluk kanıtları

Aracın birlikte çalışabilirlik koşulları, işletimi ve bakımı için gerekli tanım ve açıklamalar hazırlanır. Uygulanacak UTP/TSI şartlarının nasıl karşılandığı; üretimde tamamen veya kısmen kullanılan standartlar ve diğer teknik referanslar açıklanır.

İmalatçı veya akredite kuruluşların yaptığı muayene ve deney sonuçları, tasarım iddialarıyla ilişkilendirilir. Bir raporun bulunması bütün şartların karşılandığını tek başına kanıtlamaz. Teknik kuralların veya uyumlaştırılmış standartların tam uygulanamadığı yerlerde, seçilen tasarım çözümünün yeterliliğine ilişkin açıklamalar ayrıca istenir.

Yönetmelik aynı araç için başka bir uygunluk değerlendirme kuruluşunda tip incelemesi yaptırılıp yaptırılmadığına ilişkin yazılı ve imzalı bilgiyi de ister. Önceki çalışma varsa bunu gizlemek veya yeni dosyanın dışında bırakmak doğru bir dosyalama yaklaşımı değildir.

Önceki rapor, varyant ve revizyonları açıklayın

Başka bir kuruluşun raporu otomatik kabul edilmez. TSE programı önceki standardın ve üründeki uygulamanın değişip değişmediğini birlikte değerlendirir. Teknik değişiklik varsa, üründe değişiklik bulunmasa da test ve analizle doğrulama gerekebilir. Tip özelliklerini değiştirmeyen varyantların ana tip üzerinden değerlendirilmesi imkânı da her varyantı raporda ve belgede açıkça belirtme şartıyla anlatılır. Program, s.11 ve 13.

Eski raporun kapak tarihini güncellemek yeni ürüne uygunluk kanıtı üretmez. Dosyada eski ve yeni teknik resim numaralarını, değişiklik gerekçesini ve hangi raporun hangi sürümü kapsadığını gösterin. Tip tanımını değiştiren bir işlem kapsam genişletmesi yerine yeni başvuru gerektirebilir. Usul ve esaslar, madde 16.

İnceleme ve Bakanlığa sunulacak paket

Kuruluş önce teknik dosyayı inceler; olumsuz bulgu halinde dosya imalatçıya iade edilir. Uygun ilerleyen incelemede gerekli testler uygulanır veya uygulatılır. UTP/TSI yanında gerektiği yerde RID ve ulusal kurallar da değerlendirmeye girer.

Olumlu tip inceleme belgelerine ek olarak Bakanlığa üretim yeri, kapasite ve ilgili imalatçı bilgileri, teknik dosya, bakım rehberi ve varsa özel işletme kısıtları sunulur. Madde 7’deki nihai tip onay başvurusu ayrıca doğrulama beyanı, ilgili kuruluşların konu bazında doğrulama belgeleri ve bağımsız risk değerlendirme kuruluşu belgesini içerir.

Araç teknik dosyasını ECM bakım kuruluşu belgelendirmesinin organizasyon dosyasıyla birleştirmeyin. Birinde araç tasarımı ve uygunluk kanıtları, diğerinde bakım fonksiyonlarının yönetimi değerlendirilir. Bu sayfa her araç tipi için bütün UTP/TSI deneylerini listelemez; teknik dosyanın doğrulanmış idari ve içerik omurgasını verir.

Son teslimde okunabilir ve izlenebilir bir paket hazırlayın

İmalatçının doğrulama beyanı ile kuruluşların doğrulama belgelerini ayrı tutun. Araç tipi, MERSİS bilgisi, uygulanan kurallar, teknik dokümanlar, deney kayıtları ve işletme kısıtları birbiriyle çelişmemelidir. UAB dosyasındaki ek örnekleri bu ayrımı gösterir; eski kopyanın 2022 ücret tablosu güncel tarife değildir.

İç kontrol için bir kişinin dosya indeksinden rastgele bir çizim ve bir test kaydına ulaşmasını sağlayın. Son revizyona ulaşamıyorsa indeksinizi düzeltin. Kuruluşun henüz incelemediği kaydı “onaylandı” olarak adlandırmayın. Sonraki adımlar başvuru ve inceleme rehberinde açıklanır.