Sertifika Uygunluk Belgesi: SUB başvurusu ve yerli aksam dosyası

Sertifika Uygunluk Belgesi (SUB), yenilenebilir enerji tesisinde kullanılan yerli aksam veya bütünleştirici parçanın teknik sertifikalarının TSE tarafından değerlendirilmesiyle düzenlenir. Yerli Malı Belgesiyle aynı belge değildir. TSE'nin olumlu değerlendirmesi de tek başına yerli aksam desteğinin bağlandığı anlamına gelmez: destek başvurusunu ve tesis koşullarını Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ayrıca değerlendirir.

Bu rehber; imalatçının sertifika hazırlığını, TSE değerlendirmesini ve tesis sahibinin Bakanlık dosyasını birbirinden ayırır. Dayanak, 13 Aralık 2025 değişikliklerini içeren Yerli Aksam Yönetmeliği, resmî ek dosyası ve TSE SUB hizmet açıklamasıdır. Eklerdeki form alanları ve tablo ayrımları aşağıda örneklerle açıklanır. Lisanslı teknik standart hükümleri ve yayımlanmamış TSE başvuru formu bu açıklamalardan türetilmez.

SUB, Yerli Malı Belgesi ve destek kararı neyi gösterir?

SUB değerlendirmesinde aksamın ilgili standart veya kriter bakımından sertifikaları ele alınır. Yerli Malı Belgesi ise yerli katkı ve üretim koşullarıyla ilgilidir. Yönetmeliğin 5. maddesi sertifika uygunluğunu, 6. maddesi yerli katkı oranını, 7 ve 8. maddeleri destek başvurusu ile değerlendirmeyi düzenler. Birini sunmak diğerini kendiliğinden karşılamaz.

Örneğin bir parçanın yerli üretildiğini gösteren belge, o parçanın gerekli ürün sertifikasını veya deney raporunu sağlamaz. Tersine, teknik sertifikasının bulunması da destek hesabına esas yerli katkı oranını tek başına ispatlamaz. Ek-1 ve Ek-2 kapsamlarını ayırın; bütün aksamlar için tek bir yüzde veya tek bir sertifika türü geçerliymiş gibi işlem yapmayın.

Hangi işletme hangi belgeyi hazırlar?

Yönetmelikteki başvuru sahibi, elektrik üretim tesisine ilişkin önlisans veya üretim lisansı sahibi tüzel kişidir. Aksam veya bütünleştirici parça imalatçısı ise teknik sertifikaların temininden başlayan ayrı bir role sahiptir. Aynı şirket her iki rolde değilse görevleri baştan paylaşmak, son tarihte eksik dosya oluşmasını önler.

• İmalatçı, ilgili tip, ürün, birim doğrulama veya bileşen sertifikasını ve bunlarla bağlantılı muayene/deney raporlarını hazırlar.
• TSE, sunulan sertifikaların uygunluğunu, standart kapsamını, geçerlilik süresini ve düzenleyen kuruluşun akreditasyon durumunu değerlendirir.
• Tesisin başvuru sahibi, uygun SUB ile diğer destek evraklarını Bakanlığa sunar ve tesis/aksam bilgilerinin birbiriyle uyumunu takip eder.

Bu görev ayrımı, 3, 5 ve 7. maddelerin birlikte okunmasına dayanır. Başvuru dosyasını danışman hazırlasa da belgelerdeki üretici, tesis ve sertifika kimlikleri aynı teknik kapsamı göstermelidir.

TSE'ye sunulan teknik sertifika dosyası

Yönetmeliğin 5/1 hükmü, sertifikanın TSE tarafından veya TS EN ISO/IEC 17065'e uygun biçimde, IAF karşılıklı tanıma anlaşmasına taraf ulusal akreditasyon kuruluşlarınca akredite edilmiş kuruluşlar tarafından düzenlenmesini esas alır. Burada yalnız kuruluş adının tanınması yeterli değildir; ilgili ürün, standart ve belgelendirme faaliyeti de kapsam bakımından değerlendirilir.

Sertifikalar, bunlara ilişkin muayene ve deney raporlarıyla TSE'ye sunulur. Olumlu değerlendirme sonucunda Ek-4'e uygun nihai SUB düzenlenir. Genel bir ISO 9001 yönetim sistemi belgesini, aksam için istenen tip veya ürün sertifikasının yerine koymayın. TSE hizmet sayfası bu teknik değerlendirme sırasını ayrıca açıklar.

Dosyayı göndermeden önce yapılabilecek pratik karşılaştırma şudur: sertifikadaki ürün/tip/model, rapordaki numune veya ürün tanımı ve tesise sevk edilen aksam aynı kapsamı göstermeli; sertifika numarası, düzenleme tarihi, geçerlilik ve varsa ekleri birlikte izlenebilmelidir. Bu karşılaştırma rehberin hazırlık önerisidir; TSE'nin yayımlamadığı başvuru formunun yerine geçmez.

Geçici SUB hangi durumda gündeme gelir?

Geçici SUB, her eksik dosya için verilen genel bir süre uzatımı değildir. Yönetmeliğin 5/5 hükmü, başvuru tarihine kadar sertifikasyon işlemlerinin başlamış fakat tamamlanmamış olması veya tip sertifikası tamamlanmış olsa da yerli imalatçının tip sertifikasına kaydının tamamlanmaması durumlarını ve bunlara ait kanıtları düzenler.

Tip sertifikası yönünden prototip sertifikası, tasarım doğrulama belgesi, tasarım esaslı değerlendirme belgesi, imalat uygunluk belgesi veya son değerlendirme belgesi gibi maddede sayılan belgelerden bir veya birkaçı değerlendirilir. Ürün, birim doğrulama veya bileşen sertifikası yönünden ise akredite kuruluşun sürecin başladığını ve sürdüğünü gösteren yazısı ile nihai sertifikaya esas onaylı muayene/deney raporları önem taşır. Başvuru türünüze uymayan belgeyi bu listenin herhangi bir kalemine benzeterek yeterli saymayın.

TSE'nin bu kapsamda düzenlediği geçici SUB, başvuru sahibi tarafından Ek-4 Lahika-1 taahhütnamesiyle Bakanlığa sunulur. Hangi kanıtın sizin sertifika sürecinizi karşıladığı ilgili değerlendirmede belirlenir; bu rehber geçici belge düzenleneceği garantisi vermez.

18 aylık süre ne zaman başlar, neyi tamamlar?

Geçici SUB ile yerli aksam destek fiyatından yararlanmaya hak kazanan başvuru sahibi için 5/6 hükmünde süre, geçici SUB'un düzenlenme tarihinden itibaren 18 aydır. Bu sürede sertifikaların tamamlanması, TSE'ye başvurularak nihai SUB alınması ve Bakanlığa sunulması gerekir. Yalnız sertifika kuruluşuna yeniden başvurmak veya TSE'ye dosya göndermek, bütün aşamaların tamamlandığı anlamına gelmez.

Bu süre TSE'nin belgeyi 18 ayda çıkaracağına ilişkin hizmet süresi değildir. Takip çizelgenize geçici belgenin düzenleme tarihini, sertifika kuruluşunun kalan işlerini, TSE değerlendirmesini ve Bakanlığa teslim kanıtını ayrı yazın. Süresinde tamamlama sağlanamazsa yönetmeliğin 9/A maddesindeki işlemler gündeme gelir; destek gelirini koşulsuz kesinleşmiş kabul etmeyin.

Bakanlık başvurusunun tarihi ve belge grupları

Yönetmeliğin güncel 7/1 hükmüne göre bir sonraki takvim yılında yerli aksam destek fiyatından yararlanmak isteyen başvuru sahibi, içinde bulunulan yılın en geç 1 Aralık tarihinde Bakanlığa başvurur. Bu, Bakanlığa yapılacak destek başvurusunun son tarihidir; TSE teknik değerlendirmesinin o gün başlatılması için verilmiş bir tamamlama garantisi değildir.

Aynı maddede başvuruya esas belge grupları tanımlanır:

Ek-5 başvuru dilekçesi ve lahikalarındaki yerli aksam başvuru formu, aksam/bütünleştirici parça listesi ile beyan/taahhüt belgeleri.

• Başvuru sahibi adına düzenlenen sicil tasdiknamesi; vekâleten imzalanıyorsa vekâletname ve imza beyannamesi.
• Aksama ilişkin Yerli Malı Belgesi ve marka, model, seri/tip gibi tanımlayıcı bilgiler.
• Nihai SUB veya koşulları karşılanıyorsa geçici SUB; geçici belge için ayrıca ilgili taahhütname.
• İmalatçıdan tesise sevki gösteren ve aksamı tanımlayan sevk irsaliyesi.
• Güncel önlisans veya üretim lisansı sureti.

Bu liste madde 7 ile Ek-5 dilekçesindeki belge gruplarını özetler. Eklerin güncel dosyalarını Bakanlığın resmî kanalından alın; aşağıdaki bölümler form alanlarını ve sık karıştırılan sütunları açıklar. Yönetmelikte belge aslı, noter onaylı suret ve elektronik imzalı sunum seçenekleri ayrıca düzenlendiğinden her evrakı aynı biçimde hazırlamadan önce uygulanacak yöntemi kontrol edin.

Eksik belge ve değerlendirme takvimini ayırın

Güncel 8/1 hükmünde Bakanlığın ilk değerlendirme sonucunu 10 Aralık tarihine kadar KEP üzerinden bildirmesi, eksik veya hatalı başvuru belgelerinin 20 Aralık tarihine kadar tamamlanması ve değerlendirme sonuçlarının 30 Aralık tarihine kadar iletilmesi düzenlenir. Bunlar Bakanlık sürecidir; TSE sertifika incelemesinin işlem süresi gibi kullanılamaz.

Olumlu başvurularda ilk tesis denetimine ilişkin süre ve tesis/aksamın yerinde görülmesi şartları 8. maddede ayrıca yer alır. Dosyanın kabulünü, henüz tesise kurulmamış aksamın da otomatik kabul edileceği şeklinde yorumlamayın. İmalat programı ve gerektiğinde tedarikçide inceleme, montajdan sonra görülemeyecek bileşenlerin zamanında bildirilmesi gibi yükümlülükler için 4. maddeyi de birlikte ele alın.

Her yıl yeniden başvuru gerekir mi?

Güncel 8/8 hükmü, olumlu başvurunun EPDK'nin ilgili son dönemine kadar geçerliliğini ve 7. madde kapsamındaki yeni başvuru gerektiren durumlar dışında yıllık başvuru/beyan aranmadığını düzenler. Modernizasyon, yenileme veya aksam değişikliği gibi bir olay varsa önce bunun hangi hükme girdiğini belirleyin; “bir kez aldık, bir daha hiçbir işlem yok” sonucu çıkarılamaz.

Eski internet açıklamalarındaki yıllık 1 Ağustos başvurusu ve farklı bildirim tarihleri, önceki düzenlemeyi anlatabilir. Bu yazının takvimi, 13 Aralık 2025 değişikliklerini içeren yönetmelikten alınmıştır. Yeni bir başvuru yılında yönetmeliğin değişiklik tablosunu ve Bakanlığın o yıla ilişkin duyurularını yeniden kontrol edin.

Değişiklik, gecikme ve olumsuzluk halinde

Tesis veya aksam değişirse eski belgenin yeni ürünü de kapsadığını varsaymayın. Yönetmeliğin 7. maddesi yeni başvuru, modernizasyon, yenileme ve hasar sonrası işlemleri ayrı koşullarla düzenler. Bazı aynı özellikteki aksamlar için mevcut belgelerin kabulü Bakanlık değerlendirmesine bağlıdır; bütün süresi dolmuş belgeler için genel muafiyet değildir.

Süresinde sunulmayan belgeler veya uygun bulunmayan denetimler bakımından 9/A maddesi, ilgili destek tutarlarının geri alınmasına kadar uzanan sonuçlar içerir. Eksikliği yalnız dosya biçimi sorunu diye küçümsemeyin. Yapılacak teknik düzeltmeyi, TSE belge sürecini ve Bakanlığa bildirimi ayrı takip edin; somut tesisin hakkı veya mali sonucu bu genel rehberle kesinleştirilemez.

Eklerde doğru tesis tablosunu nasıl bulursunuz?

Ek-1 ile Ek-2 aynı tablonun farklı dosya biçimleri değildir. Yönetmeliğin 7/3 ve 8/4 hükümlerindeki işletmeye giriş ayrımını kontrol ederek başlayın. Ek-1, bütünleştirici parçaların aksam içindeki oranlarını; güncel Ek-2 ise tesis ve teknoloji grupları altında YMB yerli katkı oranını, puanı, aksam tanımını ve ayrıca yerli girdi koşullarını gösterir. Ek-1'deki bir parça oranını Ek-2'deki YMB eşiği gibi kullanmayın. Yönetmelik ve güncel ekler.

Ek-2'de hidroelektrik, rüzgâr, fotovoltaik güneş, biyokütlenin biyolojik ve termokimyasal dönüşüm türleri, jeotermal, depolamalı rüzgâr/güneş, pompaj depolamalı hidroelektrik ve ayrı dalga teknolojileri için farklı satırlar bulunur. Önce tesis/teknoloji grubunu seçin; sonra aksamı ve satırın sağındaki ek koşulları birlikte okuyun. Aynı ticari ad, farklı tesis grubunda aynı puan veya aynı dosya kapsamı demek değildir.

Yerli katkı oranını destek puanıyla karıştırmayın

Ek-2/C fotovoltaik tablosunda panel için YMB yerli katkı oranı sütununda 70, puan sütununda 65 yer alır. Depolamalı güneş tesisine ait Ek-2/F2'de ise panelin aynı iki sütunu 70 ve 27'dir. Buradaki 65 veya 27, belge üzerinde aranacak yerli katkı yüzdesi ya da doğrudan ödenecek destek oranı değildir. Hesabın hangi tesis grubundan yapıldığını dosyada açık bırakmayın. Ek-2/C ve F2.

Sağdaki koşullar da en az sayısal sütunlar kadar önemlidir. Örneğin bu panel satırlarında kristal hücrelerin ham waferdan sonraki üretim işlemlerinin yurt içinde yapılması; üst koruyucu tabaka ve çerçevenin yurt içinde üretilmesi ve ayrı YMB'lerle gösterilmesi düzenlenir. Ayrı sunulan bu YMB'ler için yüzde 70 ve üzeri koşulu ayrıca yazılıdır. Yalnız nihai panelin oranını kontrol etmek bütün satırın karşılandığını göstermez.

Toplam satırındaki sayıyı da doğrudan başvurunun puanı saymayın. C tablosunda karasal ve yüzer taşıyıcı alternatifleri birlikte yazıldığı için 110 görülür; dipnot, yalnız birinin dikkate alınacağını ve değerlendirmenin 100 puan üzerinden yapılacağını açıklar. Benzer şekilde rüzgâr tablosunda alternatif jeneratör teknolojileri birlikte toplanmaz. Bunlar gelir hesabı örneği değil, tablonun yanlış okunmasını önleyen ayrımlardır.

Hangi parçalar için ayrı SUB ve YMB gerekir?

Belgeyi yalnız ürün grubunun genel adına göre istemeyin; ilgili satırdaki ayrıştırma koşulunu okuyun. Örneğin Ek-2/G pompaj depolamalı hidroelektrik tablosu, hız regülatörü ve servomotor için YMB ile SUB'un ayrı ayrı sunulmasını belirtir. İki ayrı YMB'de de yerli katkı oranının yüzde 70 ve üzerinde olması koşulu yazılıdır. Bu satırdaki koşulu bütün hidroelektrik ekipmanına veya bütün tesis türlerine yaymayın. Ek-2/G, hız regülatörü ve servomotor satırı.

Hazırlık çizelgenizde aksamın adı, uygulanacak ek/satır, imalatçı, teknik sertifika kapsamı, gereken SUB ve YMB kayıtlarını ayrı tutabilirsiniz. Birden çok parçayı kapsayan ticari fatura, ilgili tabloda istenen ayrı belge koşulunu kendiliğinden karşılamaz. Belge kapsamındaki terimleri tedarikçiyle siparişten önce eşleştirmek, teslimden sonra dosyanın yeniden hazırlanmasını önleyebilir.

İmalat incelemesi ile destek başvurusunun formları farklı

Ek-3, Enerji İşleri Genel Müdürlüğüne yönelik inceleme başvuru dilekçesidir. TSE'nin SUB başvuru formu değildir. Ek-3/Lahika-1 tesis bilgi formunda şirketin iletişim ve KEP bilgileri, tesisin önlisans/üretim lisansı, kaynak türü, ünite sayısı ve güçleri ile tesis yetkilisi ve lisans sahibi şirket yetkilisi ayrı alanlardadır. Bu iki yetkiliyi aynı kişi varsayarak alanları boş bırakmayın. Ek-3 ve lahikaları.

Lahika-2 imalat programında her aksam/bütünleştirici parça için imalatçı şirketin ticari unvanı ve planlanan imalat tarihleri bulunur. Lahika-3 montaj programı ise elektrik üretim tesisindeki planlanan montaj tarihlerini gösterir. Yönetmeliğin 4. maddesindeki, montajdan sonra görülemeyecek veya kimliği tespit edilemeyecek parçalar bakımından bildirim koşullarını bu programla birlikte değerlendirin. Fabrikadaki üretim tarihi ile tesisteki montaj tarihini tek bir teslim tarihiyle değiştirmeyin; inceleme imkânı bu sıraya bağlı olabilir.

SUB üzerindeki ürün ve tesis alanlarını eşleştirin

Ek-4 nihai/geçici SUB biçimidir; başvuranın kendi doldurup onaylayacağı bir uygunluk belgesi değildir. Düzenleme tarihi, belge numarası ve geçerlilik alanlarının yanında imalatçı bilgileri, aksamın adı/markası/modeli/seri numaraları, kullanılacağı tesisin adı ve lisans numarası yer alır. Değerlendirilen sertifikanın kuruluşu, tarihi ve geçerliliği ile TSE onayı da ayrı kayıtlardır. Ek-4 ve Lahika-1.

Teslim edilen parçanın modeli veya seri numarası bu kapsamla eşleşmiyorsa yalnız belge başlığının SUB olması yeterli değildir. Dosyada sertifika, SUB, YMB, sevk irsaliyesi ve tesisin aksam listesi arasında izlenebilir bir bağ kurun. Geçici SUB'un Lahika-1 taahhütnamesi de ilgili tesis, aksam/imalatçı ve belgenin tarih-numarasıyla ilişkilidir; genel bir imza veya kişisel veri onayı metni gibi kullanılmaz.

YADF başvurusunda hangi üniteler için destek istiyorsunuz?

Ek-5 Bakanlığa sunulan başvuru dilekçesidir; yerli aksam başvuru formu Ek-5/Lahika-1'dir. Bu formda tesisin lisanslı mekanik kurulu gücü ve ünite bilgileri ile başvuruya esas mekanik güç, ünite numaraları ve ünite güçleri ayrı gösterilir. Örneğin üç üniteli bir tesiste başvurunun yalnız bir üniteye ilişkin olması, bütün tesis bilgilerini o tek ünitenin bilgileriyle değiştirmenizi gerektirmez. İki grubu birbirine karıştırmadan kapsamı belirtin. Ek-5/Lahika-1–3.

Lahika-2 aksam listesinde aksam adı, marka, model ve/veya seri numarası, kullanıldığı ünite numaraları ve imalatçı şirketin ticari unvanı bulunur. Bu liste, destek talebini belirli ekipmana ve üniteye bağlar. Sevk irsaliyesindeki ayrıntılarla ve her aksam için sunulan belgelerle karşılaştırın. Form ayrıca tesisin yerinde denetime hazır olduğuna ilişkin beyan içerir; kurulması planlanan ekipmanı kurulmuş gibi bildirmeyin.

Ek-5'in ek listesi, üç lahikanın yanında temsil/sicil evrakı, her aksam için YMB, nihai/geçici SUB, geçici SUB varsa ayrıca taahhütname, ayrıntılı sevk irsaliyesi ve başvuru tarihinde geçerli lisans suretini sayar. Elektronik imza, asıl veya onaylı suret yöntemini ana yönetmelikle birlikte kontrol edin. Formdaki KEP adresi alanını sıradan e-posta adresiyle aynı kabul etmeyin.

Yerli İmalat Durum Belgesi hangi durumda gündeme gelir?

13 Aralık 2025'te eklenen Ek-5/Lahika-4, Yerli İmalat Durum Belgesinin (YİDB) biçimini gösterir. İmalatçı, oda kayıtları, aksamın marka/model/seri numaraları ve tesisin lisans bilgileri yer alır. İmalatçı ve yeminli mali müşavir hazırlayan taraflar, Sanayi Odası veya Ticaret ve Sanayi Odası ise onaylayan taraftır. Üretim aşamalarını gösteren doküman ile firmaya ilişkin yetki/sicil evrakı da listelenir. Bu belgenin üzerinde düzenlenme tarihinden itibaren bir yıllık geçerlilik yazılıdır; bu süre SUB için genel geçerlilik süresi değildir. Ek-5/Lahika-4.

YİDB, her başvuruda isteğe bağlı olarak YMB'nin veya SUB'un yerine konulamaz. Geçici 1. madde, Yerli Malı Tebliği kapsamında yerli katkı oranının sağlanamaması veya YMB alınamaması durumunun Bakanlığa belgeleriyle sunulmasını ve Bakanlığın değerlendirmesini düzenler. Belirlenen oranı gösteren YMB'nin ya da YİDB'nin kabulü bu özel değerlendirmeye bağlıdır. YİDB biçiminin eklerde bulunması, teknik sertifika/SUB şartının kendiliğinden kalktığı anlamına gelmez. Geçici madde 1.

Eski kojenerasyon tesislerinde ayrıca rapor dosyası var mı?

Yönetmeliğin 7/5–6 hükümleri, 30 Haziran 2021'den önce işletmeye giren biyokütleye dayalı kojenerasyon tesisleri için Ek-1'deki özel raporlamayı düzenler. Bunu bütün yenilenebilir enerji tesislerine uygulanacak ortak bir rapor diye sunmayın. Ek-1/Lahika-1'de teorik rapor için tesis projesi ve ölçüm noktaları, faydalı ısının kullanım amacı, teknik/yakıt bilgileri, proses-akış şeması, verim ve birincil enerji tasarrufu hesapları ile ısı talebi/üretim planı bulunur. Ek-1/Lahika-1 ve 2.

Ek, teorik dosyada toplam verim için yüzde 85 ve üzerini, birincil enerji kaynağı tasarrufu için yüzde 10 ve üzerini belirtir. Ancak bu değerler tek başına dosya hazırlamaz: faydalı ısı, yakıtın referans verimi, elektrik düzeltme faktörleri ve dönemsel ölçümler birlikte ele alınır. Kullanılmadan atılan ısıyı faydalı ısıya eklemek veya bütün yakıtlar için tek referans değer seçmek doğru değildir. Saha raporu teorik değerlerin işletmedeki ölçümlerle kontrolüne ilişkindir; ölçüm cihazlarının kalibrasyon belgeleri de dosyaya girer. Bu özet mühendislik hesabı veya ölçüm yöntemi yerine geçmez.

Eski yıllık beyan ekini kullanmayın

Güncel ek dosyasında Ek-6, 13 Aralık 2025 değişikliğiyle kaldırılmış olarak gösterilir. Bu, ana metnin yıllık başvuru/beyan aranmamasını düzenleyen 8/8 hükmüyle birlikte okunmalıdır. Eski bir dosya paketinde Ek-6 bulunması, onun bugün de rutin olarak zorunlu olduğu anlamına gelmez. Buna karşılık yeni ünite, aksam değişikliği veya başka bir yeni başvuru nedeni oluştuğunda ilgili bildirim/başvuru yükümlülüklerini izlemeye devam edin. Ek-6 ve güncel yönetmelik.

Başvurudan önce kullanabileceğiniz kontrol sırası

Önce tesisin destek kapsamını ve ilgili Ek-1/Ek-2 ayrımını belirleyin. Ardından aksamın tam kimliğini, imalatçısını ve belgelendirme yolunu netleştirin. Teknik sertifika ve raporları TSE değerlendirmesine hazırlayın; Yerli Malı Belgesi, sevk, tesis ve lisans evraklarını paralel izleyin. Geçici SUB söz konusuysa 18 aylık tamamlanma takvimini dosyanın başında görünür tutun.

TSE'nin kamuya açık hizmet sayfasının doküman ve başvuru panelleri, 20 Eylül 2026 incelemesinde hazırlık aşamasındaydı. İletişim panelinde yurticigozetim@tse.org.tr yayımlanıyor. Ücret açıklaması Enerji İşleri Genel Müdürlüğüyle yürütülen protokol ve yıllık güncellemeye atıf yapıyor; buradan sabit bir güncel ücret veya sonuçlanma süresi çıkarılamıyor. Güncel dosya kabul yöntemini ve kapsamınıza ait teklifi ilgili resmî birimden alın.