Rüzgâr türbini belgelendirmesi: teknik dosya ve IECRE kapsamı

Rüzgâr türbini için başvuru hazırlarken önce hangi ürünün, hangi belgenin ve hangi programın istendiğini netleştirin. Bir prototip, seri üretilecek türbin tipi ve tek bir bileşen aynı kapsam değildir. TSE'nin güncel ürün başvuru rehberinin son sayfası IECRE OD-501 rüzgâr türbinleri için özel bir teknik ek listesi verir; 2026 tarifesi de tip, prototip ve bileşen belgesi kalemlerini ayrı gösterir. UB-RH-002, s. 11, BM-YNG-18, Ek 1.5, s. 11.

Bu rehber başvuru dosyasını ve belge kapsamının kontrolünü açıklar. Projenize uygulanacak yük hesapları, deney eşikleri ve ayrıntılı teknik kabul planı ilgili programla belirlenir. TSE başvuru ekinde IECRE adının bulunması, TSE'nin her IECRE belgesini düzenleyebildiği veya her ülkede otomatik kabul sağlandığı anlamına gelmez.

Tip, prototip ve bileşeni aynı kapsamda toplamayın

Başlangıç notunuzda türbinin ticari adı/modeli, tasarım sürümü, başvuran, gerçek üretici ve üretim yerini ayrı yazın. Talebin türbinin bütününe mi, belirli bir bileşene mi, geliştirme aşamasındaki prototipe mi ilişkin olduğunu belirtin. Bu alanlar hazırlık önerisidir; belge türünün kabul kapsamını genişletmez.

TSE tarifesindeki ayrı kalemler, talebin bütçeye ve değerlendirme kapsamına doğru yansıması için önemlidir. Ancak tarifede geçen bir ad, tek başına geçerli teknik standart baskısını veya bütün deneylerin listesini vermez. Örneğin bileşen için hazırlanmış dosyanın bütün türbin tipini kapsadığı varsayılamaz. Tarife, s. 11.

TSE rehberindeki yedi teknik belge grubu

UB-RH-002'nin 12 Eylül 2025 / 4 revizyonunda, IECRE OD-501 başlığı altında aşağıdaki gruplar yer alır. Bunlar idari şirket evrakına ek teknik gruplardır. Kaynaktaki varsa koşulu bileşen ve tip sertifikaları için korunmalıdır; bütün belgeleri sıfırdan alınmış sertifikalar gibi düşünmeyin. Rehber, s. 11.

• Tasarım değerlendirme sertifikası.
• Tasarımın değerlendirilmesinde kullanılan dokümanlar ve ekleri.
• Mevcutsa bileşen sertifikası ve buna bağlı raporlar.
• Mevcutsa tip sertifikası.
• Muayene ve deneyleri açıklayan türbin test planı.
• Çizimler, hesaplar, analizler, malzeme beyanları, çalışma koşulları ve teknik özellikler.
• Üretici/alt tedarikçi bilgileri ile bunların muayene ve test planları.

Bu liste, tasarım değerlendirmesi henüz yapılmamış bir projenin hangi modülden başlayacağını tek başına açıklamaz. Böyle bir durumda boşluğu varsayımla doldurmak yerine projenin mevcut aşamasını başvuru birimine bildirin ve hangi çıktının hangi aşamada sunulacağını kapsam teklifinde netleştirin.

Tasarım dosyası nasıl düzenlenebilir?

Tasarım belgelerini yalnız dosya adlarından oluşan bir klasörde toplamak yerine model, revizyon ve belge numarasına göre eşleştirin. Önerilen dizinde her çizim/hesap için sürüm, tarih, ilgili bileşen ve varsa dayanak rapor ayrı görülebilir. Örneğin değişen bir kanat sürümünün hangi yük hesabına ve hangi çizime bağlı olduğu açık olmalıdır.

Kaynaktaki teknik çizim, hesaplama, analiz ve çalışma koşulu grubu böyle bir eşleştirmeyi hazırlamaya imkân verir; burada verilen dosyalama örneği yeni bir zorunlu TSE formu değildir. Ürün değiştiğinde eski raporun yeni sürümü kapsayıp kapsamadığını belgelendirme kuruluşuyla değerlendirin. Bu rehberden otomatik rapor aktarımı veya yeniden deney muafiyeti çıkarılamaz.

Üretici ve alt tedarikçilerin kayıtlarını eşleştirin

TSE listesi yalnız nihai üreticinin adını istemekle kalmaz; alt tedarikçi bilgilerini ve üretici/alt tedarikçi muayene-test planlarını da sayar. Bu nedenle tedarik zinciri dosyasını satın alma faturalarının toplamı olarak hazırlamayın. Hangi bileşenin hangi üretim yerinde ve hangi kontrol planıyla üretildiğini gösteren bir dizin hazırlamak yararlı olur. UB-RH-002, s. 11.

Başvuran marka sahibi ile türbini fiilen üreten kuruluş farklıysa genel ürün başvurusundaki sözleşme ve idari kayıt ayrımını da uygulayın. Teknik tedarikçi listesi, başvuranın temsil veya marka kullanım yetkisinin yerine geçmez. Ürün başvurusu ve fason üretim dosyası bu idari tarafı açıklar.

Deney planını ve mevcut raporları birlikte sunun

Başvuru ekleri içinde test planı ayrı, mevcut sertifika ve raporlar ayrı gruplardır. Hazırlık için her planlanan deneyin ilgili ürün/sürümünü, elinizdeki raporu ve raporun hangi kuruluştan alındığını eşleştirebilirsiniz. Planlanan deneyin yapılmış deney olarak, bir bileşen raporunun bütün sistem sonucu olarak sunulmaması gerekir.

Hangi deneyin tekrar edileceği, raporların kabul edilip edilmeyeceği, gözetim ve tesis incelemesi gibi konular seçilen program ve kapsamla karara bağlanır. Her türbin için ortak bir deney adedi, numune sayısı veya sabit tamamlanma süresi bu ek listesinden çıkarılamaz. Belgelendirme teklifinde açık kalan bu maddeleri ayrı sorular halinde belirtin.

OD-501 kaydını nasıl okuyabilirsiniz?

20 Eylül 2026 tarihinde IECRE'nin resmî belge listesinde OD-501, 3.1 baskı ve 23 Ocak 2025 yayım tarihiyle tip ve bileşen belgelendirme programı olarak gösteriliyordu. Aynı listede elektrik sistemi gibi alt değerlendirme belgeleri ile sertifika/uygunluk beyanı şablonları ayrı kayıtlardır. OD-501-T01 bir belge şablonu kaydıdır; OD-501 program metninin tamamı değildir. IECRE kurallar ve program belgeleri.

Sayfa, açıklama föylerinin ilgili operasyonel belgelerle birlikte uygulanması gerektiğini de belirtir. Bu yüzden yalnız ana programın adını yazmakla yetinmeyin: uygulanacak baskı, ilgili açıklamalar, değişiklikler ve geçiş hükümleri teklif/dosya kapsamıyla eşleşmelidir. Buradaki tarih bilgisi katalogdan okunmuştur; erişilemeyen OD-501 PDF'sinin bütün maddeleri okunmuş gibi aktarılmamıştır.

Standart numarasının yanındaki baskı ve ekler neden önemli?

IECRE'nin kabul ettiği standartlar sayfası, standart koduyla birlikte baskı, ek ve sisteme alınma durumunu gösterir. Örneğin IEC 61400-1:2019/AMD1:2025 kaydının sisteme alınma tarihi 9 Ocak 2026 olarak görünür. Bu tarih, her proje için aynı standardın ve bütün deneylerin zorunlu olduğu anlamına gelmez. IECRE standart listesi.

Sayfanın açıklamasına göre listede bulunmak, ilgili operasyonel belge açıkça gerektirmedikçe tek başına zorunluluk oluşturmaz. Ayrı listelenmeyen düzeltmelerin de kontrol edilmesi gerekir. /AMD yalnız değişikliği, +AMD standardın değişiklikle birlikte gösterimini, CSV ise birleştirilmiş sürümü belirtir. Teklifte sadece “61400'e göre” yazılması bu farkları açıklamaz.

TSE tarifesinde geçen standart adlarını bu uluslararası listenin tümü veya güncel teknik kabul matrisi gibi kullanmayın. Kabul edilecek TS/EN/IEC baskısı, program ve değerlendirilecek ürün birbiriyle açıkça eşleştirilmelidir; lisanslı standardın içeriği yalnız katalog başlığından türetilemez.

Dişli kutusunda yeni tasarım ile tamiri ayırın

IEC 61400-4:2025'in açık kapsam açıklaması, 500 kW üzerindeki yatay eksenli rüzgâr türbinlerinin kapalı, hız artırıcı dişli kutularını ele alır. Kara ve deniz üstü türbinler için yeni tasarımlar kapsamdadır. Açıklama, teknik gerekliliklerin tamir edilmiş veya yenilenmiş dişli kutularına ve tasarım ömrünün ötesine uzatma işlerine yönelik olmadığını belirtir. Bu nedenle yeni bileşen tasarımıyla mevcut kutunun yenilenmesini aynı başvuru kabul planı gibi değerlendirmeyin. IEC 61400-4:2025, açık kapsam açıklaması.

Katalogdaki değişiklik özetinde geçen 2 MW üzerindeki referans güç ifadesini, kapsamın başlangıcındaki 500 kW üzeri tanımının yerine koymayın. Bunlar sayfanın farklı açıklamalarıdır. Kayıt, 15 Nisan 2025 tarihli ikinci baskıyı gösterir; bu tarih tek başına TSE'nin projenizde hangi baskıyı kabul edeceğini belirlemez.

Başvuruya hazırlık önerisi olarak dişli kutusunun modelini, yeni tasarım/tamir/yenileme durumunu, türbin gücünü ve mevcut raporun sürümünü aynı dosya dizininde gösterin. Bunlar yeni bir zorunlu form değildir. Katalog kapsamının dışında kalan bir iş için buradan otomatik muafiyet veya uygunluk sonucu çıkarılamaz; uygulanacak değerlendirme yolunu kuruluşla netleştirin.

Tasarım güvenilirliğinde sabit bir geçme yüzdesi var mı?

IEC TS 61400-4-1:2026'nın açık açıklaması, dişli kutularının hesaplanabilir hasar mekanizmaları üzerinden tasarım güvenilirliğini karşılaştıran yöntemin sınırlarını belirtir. Bazı hasar türleri için kabul edilmiş modeller bulunmadığından, hesap sonucunun sahadaki görünen arıza olasılığını öngöremediğini açıklar. Ayrıca ne bu teknik şartnamenin ne de IEC 61400-4'ün asgari tasarım güvenilirliği değeri belirlediğini söyler. Bu iki yayına dayanarak kendi başınıza “şu yüzdeyi geçen belge alır” eşiği koymayın. IEC TS 61400-4-1:2026, açık kapsam açıklaması.

Aynı açıklama; daha yüksek tasarım güvenilirliği ile bakım stratejileri arasındaki tercihi vermediğini ve onarılabilir sistem analizini ele almadığını belirtir. Hesap raporunu bakım kararının, saha performansı garantisinin veya belgelendirme sonucunun yerine sunmayın. Başvuru hazırlığında raporun dayandığı modelin kapsamını ve varsayımlarını görünür kılmak yararlı olur; kabul ölçütleri için proje programı ayrıca gerekir.

Kayıt 18 Şubat 2026 tarihli ilk baskıyı, Nisan 2026 düzeltmesiyle gösterir. Açıklanan düzeltme, önsöze ISO/TC 60 ile ortak hazırlama bilgisinin eklenmesidir; yeni bir sayısal eşik olarak sunulamaz. Burada iki yayının kamuya açık kapsam açıklamaları kullanılmıştır. Lisanslı tam metinler ve OD-501'in bütün teknik hükümleri okunmuş veya doğrulanmış sayılmamıştır.

Uluslararası belgeyi hangi kuruluş düzenleyecek?

IECRE; ulusal üye kuruluş, belgelendirme kuruluşu, deney laboratuvarı, muayene kuruluşu ve müşteri deney tesisini farklı roller olarak listeler. Ulusal üyelik, RECB olarak kabul edilmiş olmakla aynı şey değildir. IECRE rollerin açıklaması.

20 Eylül 2026'da açılan resmî RECB listesindeki 11 kayıt arasında TSE adına bir kayıt görülmedi. Bu gözlem, TSE'nin ulusal hizmetlerinin yok sayılması veya başka bir işbirliğinin mümkün olmadığı iddiası değildir; yalnız TSE adına IECRE sertifikası düzenleme yetkisinin bu listeyle doğrulanamadığı anlamına gelir. Talebiniz IECRE belgesiyse düzenleyecek kuruluşun tam adını, güncel RECB kaydını, rüzgâr kapsamını ve talep ettiğiniz çıktıyı yazılı olarak netleştirin. Güncel RECB listesi.

Masa başı inceleme, saha çalışması ve bütçe

TSE'nin 8 Haziran 2026 / 19 tarifesinde masa başı inceleme; kalite sistemi dokümantasyonu, türbin özellikleri, tasarım kontrolü, prototip deney planı, hesaplar ve saha kontrollerine hazırlık değerlendirmesi olarak açıklanır. Sahada inceleme ve gözetimli deneyler ile inceleme giderleri ayrı kalemlerdir. Ek 1.5, s. 11.

Bu yapı üzerinden teklifinizi belge türü, dosya incelemesi, saha/deney çalışması ve giderler olarak ayırabilirsiniz. Tarifedeki avansı bütün işin nihai bedeli veya belgenin garanti edilen sonucu olarak görmeyin. Süre ve maliyeti ancak ürün, kapsam, mevcut kanıtlar ve yapılacak faaliyetler belli olduğunda değerlendirin.

Yerli aksam dosyasında türbin belgesi tek başına yeterli mi?

Türbinin teknik belgelendirmesi ile yerli aksam destek başvurusu ayrı kapsamlar taşır. Güncel Yerli Aksam Yönetmeliği Ek-2/B, rüzgâr tesisinin aksamlarını; Ek-2/F1 ise depolamalı rüzgâr tesisini ayrı puanlarla düzenler. YMB yerli katkı oranı, değerlendirme puanı ve sağ sütundaki yerli üretim koşulları farklı bilgilerdir. Bir türbin tip sertifikasının bulunması, bu sütunların tamamının karşılandığını veya desteğin kesinleştiğini göstermez. 13 Aralık 2025 değişikliklerini içeren ekler, B ve F1.

B tablosunun toplamında görülen 120 puan, her türbinin 120 puan üzerinden değerlendirileceği anlamına gelmez. Dişli kutulu ve dişlisiz jeneratör alternatiflerinden yalnız biri dikkate alınır; tablonun dipnotu değerlendirmenin 100 puan üzerinden yapılacağını belirtir. Depolamalı F1 tablosuna ise hücre ve güç elektroniği ekipmanları da ayrı ağırlıklarla girer. Tesis türünü ve türbin teknolojisini seçmeden sütunları toplamaya başlamayın.

Dosyada üretici, bileşen modeli, teknik sertifika, SUB, YMB, sevk irsaliyesi ve ekipmanın kullanıldığı ünite numarasını eşleştirin. Bakanlığın Ek-5 formunda bütün tesisin lisans bilgileriyle yalnız başvuruya esas üniteler ayrı alanlardadır. SUB ve yerli aksam başvuru rehberi, bu alanları, geçici belgenin takibini, imalat/montaj programlarını ve YİDB'nin koşullu kullanımını açıklar. Bu belgeler IECRE OD-501'in teknik değerlendirme modüllerinin yerine geçmez.