Tank tamirat ve tadilatçı belgesi: kapsam, onay ve kaplama dosyası

Tehlikeli madde taşıyan tanklarda işletmenin tamirat/tadilatçı yetkisi, belirli bir tank için işlem onayı ve işlem sonrası muayene ayrı konulardır. Firmanın belgesi bulunması, her tankta her değişikliği yapabileceği anlamına gelmez. Önce belgenin kapsamı; ardından tankın tasarım durumu ve yapılacak işlem incelenir.

Bu rehber, TSE’nin 17 Mart 2026 revizyonlu tamirat/tadilat talimatıyla, güncel hizmet sayfasında yayımlanan 12 Nisan 2023 revizyonlu kaplama firmaları prosedürünü esas alır. Genel tamir sürecini ve kaplama uygulayıcılarına özgü belge hazırlığını açıklar. Kaynak, malzeme ve deney kabulünün tamamı için ürün/tank bazlı teknik değerlendirme gerekir.

İşletmenin belgesi hangi işleri kapsıyor?

TSE talimatı, tank tamirat/tadilatının Tamirat/Tadilatçı Uygunluk Sertifikalı işletmelerde yapılmasını öngörür. Sertifikanın kapsamı tank tipi, malzeme grubu, kaplama ve kaynak dışındaki faaliyetlere göre sınırlandırılabilir. Akaryakıt tankı için yetkili bir işletmenin bu nedenle bütün kimyasal, LPG veya kriyojenik tanklarda da yetkili olduğunu varsaymayın. Tamirat/tadilat talimatı, madde 4.1, PDF s. 1.

İşletmenin ilk belgelendirmesi için talimatta ULM-02-PR-00-015 prosedürüne atıf vardır. Aşağıdaki kaplama listesi bu genel prosedürün tüm tesis şartları yerine kullanılamaz. Teklif ve kapsam yazışmasında tank tipini, malzemeyi ve yapılacak işi ayrı belirtin; güncel belgedeki faaliyetle karşılaştırın. TSE’nin belge ve firma listelerine erişim sayfası.

Tank üzerinde işe başlamadan önce

Talimat; tankın boş, temiz ve işlem açısından güvenli olmasını, ilgili temizleme/gazdan arındırma belgelerinin alınmasını ve iş güvenliği değerlendirmesinin yapılmasını ister. Gazdan arındırma kaydı veya temizlik belgesi, çalışma anındaki güvenli koşulları kontrol etmenin yerine geçmez. Gerekli kontroller ve tedbirler sağlanmadan işlem başlatılmaz. Talimat, madde 4.2, s. 1–2.

Dosyada tankın kimliği, önceki muayene ve onay kayıtları, hasarın tanımı, yapılacak işlemin sırası, işlem öncesi fotoğraflar, gerekli kontroller ve ilgili teknik belgeler bulunur. Kaynaklı işlemlerde ilgili kaynak belgeleri; kaplamada kaplama kontrol kayıtları; parça değişiminde yeni ekipmanın uygunluk belgeleri işin kapsamına göre dosyaya girer. Gerekiyorsa hesap ve teknik çizimler de eklenir.

Önce onay, sonra uygulama: Kullanımdaki tankta işlem, raporun ve firmanın yetki belgesinin ilgili TMT personeline sunulmasıyla başlar. Talimattaki uygun onay yolu tamamlanmadan tank üzerinde tamir/tadilata başlanmaz. “Önce tamir edelim, sonra belgelendiririz” yaklaşımı bu sıra ile uyuşmaz. Talimat, maddeler 4.3–4.4, s. 2.

Tamirat raporu, teknik rapor ve münferit onay

Mevcut yapıyı değiştirmeyen tamirat: İşlem ilgili mevzuata uygunluğu gösteren raporla açıklanır; atanmış personelin onayından sonra yürütülür. Tamirat raporu tek tank için düzenlenir ve işlem sonunda istisnai muayene yapılır. Bir parçayı “aynısıyla değiştirmek” ancak eşdeğerliğin ve mevcut yapının korunduğunun gösterilebildiği durumda bu yolda ele alınabilir.

Değişiklik var fakat mevcut tip onay sınırları korunuyor: Teknik rapor yolu değerlendirilir. Talimat, bu sınırların kontrol edilebilmesi için başvuranın tip onay sahibi veya onun yetkilendirdiği kuruluş olmasını ve yetkilendirme belgesini sunmasını ister. Bu koşul gösterilemiyorsa dosya yalnız “kapsam değişmedi” beyanıyla aynı yoldan ilerlemez. Seri işlemlerde ilk tankın istisnai muayenesinin olumlu olması, diğer tanklara geçiş bakımından ayrıca önemlidir.

Değişiklik tip onay sınırlarını aşıyor: Münferit onay veya uygulanabilir kapsam değişikliği yolu gündeme gelir. Etkilenen bölümler ve tip deneyleri değerlendirilir; olumlu sonuç halinde belgenin tadilat kapsamı ve tank kimliği açıkça gösterilir. Eski ADR’siz tanklar için talimattaki ayrı sınırlar korunur; üç yolun hepsinin her tankta seçilebilir olduğu söylenemez. Talimat, maddeler 4.4.1–4.4.3, s. 3–4.

Örneğin talimatın işlem tablosunda LPG tankına nozul açılması/körlenmesi ile emniyet valfi değişimi farklı rapor sütunlarında gösterilir. “İkisi de parça işi” diye aynı başvuru yoluna konulmaz. Tablodaki örnekler de tek başına yeterli değildir; tankın ADR durumu, basıncı, tasarım kapsamı ve dipnotlar birlikte okunmalıdır. İşlem tablosu ve notları, s. 5–7.

Kaynak, malzeme ve NDT kayıtlarını eşleştirin

Kaynak belgelerinin adı kadar kapsamı önemlidir. Talimat alın ve köşe kaynağını; malzeme grubunu, kalınlığı, yöntemi ve personelin kaynak pozisyonunu birlikte ele alır. İşletmede bulunmayan bir kaynak yöntemi için elde edilmiş belge, fiilen uygun altyapı bulunduğunu göstermez. Tank üzerindeki işlem yeri, kaynak haritası veya teknik çizimle ilgili WPS/WPQR ve kaynakçı belgesine bağlanır. Talimat, madde 4.5.3, s. 8.

NDT kapsamı da bütün tanklara ortak bir yüzde değildir. Talimatın 9. sayfası ADR’li/ADR’siz tankı, yapısal/yapısal olmayan kaynağı ve taşınan ürün grubunu ayırır. Aynı sayfadaki dış hizmet akreditasyon ifadeleri birlikte netleştirilmeden “akreditasyonsuz rapor her durumda kabul edilir” sonucu çıkarılmamalıdır. Hizmet sağlayıcının ilgili yöntemdeki kapsamını ve dosyanıza kabul edilecek belge setini TSE ile yazılı olarak belirleyin.

Sac kullanılan onarımlarda malzeme sertifikası ile döküm numarası; bombe değişiminde ise malzeme, boyut ve üretici yeterlilik kayıtları izlenir. Başka bir tankın kabul görmüş malzemesini, bu tankın onaylı çizim ve özelliklerini kontrol etmeden kullanmak uygunluk kanıtı oluşturmaz. Talimat, maddeler 4.5.4 ve 4.5.6–4.5.7, s. 9–11.

Kaplama firmalarında farklı olan ne?

Kaplama uygulayıcısının belgelendirilmesi için TSE ayrı bir prosedür yayımlar. Bu prosedür, kaplama malzemesinin üreticisiyle uygulayıcı firmanın rollerini ayırır. Kaplama hammaddesini üreten kuruluşun belgesi, onu uygulayan işletmenin bütün şartlarını otomatik karşılamaz.

Kendi ürettiği tankı kaplayan tank üreticisi için özel düzenleme vardır: prosedürün gerekleri uygulanır; fakat ayrı Tamirat/Tadilatçı Belgesi yerine faaliyetin Üretim ve Üretim Yeri Uygunluk Sertifikasında belirtilmesi öngörülür. Bu istisna, dışarıdan gelen her tanka kaplama yapan bütün firmalara genişletilemez. Kaplama prosedürü, kapsam, s. 1.

Kaplama başvurusu için belge grupları

Prosedürün 5.2 maddesindeki evraklar şu başlıklarda hazırlanabilir:

• Malzeme ve yöntem: Kaplama üreticisinin onayladığı uygulama prosedürü; ürünün üreticiye aidiyet kaydı; ürün/uygulama uygunluğuna ilişkin onay ve deney kayıtları; kimyasal dayanım çizelgesi veya beyanı ve destekleyici kayıtlar.
• Üretici–uygulayıcı ilişkisi: Üreticinin kalite sistem belgesi, iş bitirme ve referans kayıtları, tarafların sözleşmesi veya uygulamanın uygunluğuna dair üretici yazısı.
• Personel: Kaplama üreticisinden alınan eğitim kayıtları; üretici gözetiminde ilk uygulamanın kayıtları; uygulama ve muayene personelinin yetkinliği.
• İş akışı ve kontrol: İlk uygulama, hizmetteki tank, yenileme ve tamir için iş akışları ile üreticinin onayladığı muayene/test planları. Bakım, ekipman kalibrasyonu/doğrulaması ve lot takibi de izlenir.
• Rapor ve müşteri belgeleri: Kaplama Uygunluk, Kaplama Muayene ve Kaplama Tamirat/Tadilat rapor taslakları; sıcaklık, basınç ve kullanım koşullarını açıklayan müşteri sözleşmesi örneği.
• İş güvenliği: Risk analizi, kullanılmış tanka giriş ve çalışma koşullarını tanımlayan talimat; uygulanabilir durumda elektrostatik risk ve ilgili ölçümlerin yöntemi.

Bu gruplama özgün bir dosya düzenleme önerisidir. Resmî listenin tamamı ve ürününüze ait koşullar için kaplama prosedürü, madde 5.2, s. 2–3 birlikte kullanılmalıdır. Belgenin örnekte ISO 9001 demesi, bütün evrakların tek bir ISO belgesiyle karşılanacağı anlamına gelmez.

İlk kaplamalı tankta altı aylık doğrulama

Kaplama prosedüründeki doğrulama dönemi, seri uygulama öncesindeki ilk tank/tanklar için asgari altı aylık izleme anlamındadır. İlk tankın dönemi bitmeden başka tank kaplanırsa her biri bu izlemeye girer; bu gruptaki tank sayısı üçle sınırlandırılır. Bu süre bütün tankların rutin muayene aralığı veya başvurunun kesin sonuçlanma süresi değildir.

Seviye 2 kaplama inspektörünün en az ilk dolum sonrasında, üçüncü ayda ve altıncı ayda kontrolü öngörülür. Dönem sorunsuz tamamlandığında müşteri memnuniyet formu, dolum kayıtları ve muayene raporları TSE’ye sunulur. Kusur çıkarsa TSE’ye bildirilir; ilgili koşullar ve tekrar muayene karşılanarak bir defaya mahsus yeniden başlatma yolu prosedürde ayrıca açıklanır. Kaplama prosedürü, tanımlar ve maddeler 5.4.1–5.4.3, s. 1, 4–5.

ADR’li ilk tankın kaplamasını tasarım tip onay kapsamına eklemek ile ADR’siz ilk tankın izlenmesi farklı belge yollarıdır. İlk tankın kontrolünden sonra seri uygulamaya geçilebileceğini yalnız “ilk muayene olumlu” ifadesiyle varsaymayın; doğrulama dönemi ve belge kapsamı da tamamlanmalıdır.

Uygulama ve raporda hangi kayıtlar aranır?

Prosedür, tankın iç/dış muayenesi ve hidrolik testini kaplamadan önce; sızdırmazlık testini kaplamalı tankta ele alır. Suyla temas etmemesi gereken özel kaplamada uygun alternatif yöntemin belirlenmesi gerektiğini de söyler. Bu sıralama, yüklenicinin muayeneyi kaplama altında görünmez bırakmaması içindir; test basıncı veya kabul değeri buradan tahmin edilmez.

Yüzey hazırlığından son kata kadar ölçümler, ortam/yüzey koşulları, cihazlar ve malzeme lotları kaydedilir. Seviye 2 inspektörün kontrol/onay kayıtları tank dosyasına eklenir. Uygunluk raporu her tank için ayrı düzenlenir; kaplanan bölgeler, taşınacak ürünler, kullanım sıcaklık aralığı, dayanım/garanti bilgisi, muayene periyodu ve imzalar belirtilir. Müşteriye kullanım talimatı da verilir. Kaplama prosedürü, maddeler 5.3 ve 5.7–5.8, s. 3–4 ve 7.

Örnek değeri teknik şart sanmayın: Prosedürün Ek 1 formunda ölçüm sonucu ve geçme kriterinin nasıl yazılacağını gösteren “2,3 mikron / minimum 2 mikron” örneği bulunur. Bu, bütün tank kaplamaları için ilan edilmiş asgari kalınlık değildir. Gerçek sınır, ilgili kaplamanın şartnamesi ve onaylı planından alınır. Aynı formdaki muayene periyodu alanı da boş doldurma alanıdır; herkese ortak bir ay/yıl sayısı vermez. Örnek Kaplama Uygunluk Raporu, s. 8.

Kaplama tamiri muayene tarihini otomatik uzatır mı?

Hayır. Prosedürün küçük kaplama onarımları için tarif ettiği yolda tamir ve muayene raporları düzenlenir, işlemin sertifikaya kaydı için belge yenilemesi istenir; tank muayene geçerlilik tarihleri değişmez. Metal gövdede hasar/şüphe, kaplama sökümü sonrası hasar, ısıl işlem veya ekipman değişikliği gibi durumlar ise TSE uzmanı gözetimindeki ayrı istisnai muayene yoluyla ele alınır.

Raporlar hasarın yerini, oluş biçimini ve tarihini, öncesi/sonrası fotoğrafları, metal gövdeye etkisini, uygulanan işlemleri ve kontrolleri birbirine bağlamalıdır. Muayene raporu ilgili tamir raporuna atıf yapar; kök neden değerlendirmesi yöntem ve kullanım talimatlarına yansıtılır. Kaplamayla birlikte tank gövdesi de onarılıyorsa kaplamacı ile tank tamircisinin ortak rapor düzenlemesi gerekir. Kaplama prosedürü, madde 5.6, s. 5–7; tamirat talimatı, madde 4.5.5, s. 10.

Başvuruya başlamadan önce son kontrol

İşletme belgenizin kapsamını, tank kimliğini, yapılacak işlemi ve izlenecek onay yolunu aynı dosyada ilişkilendirin. Rapor, deney ve malzeme belgelerinin aynı tanka ait olduğunu kontrol edin. Genel işletme belgelendirmesi için güncel başvuru formu ve kapsam listesi; belirli bir tankın teknik raporu için ise o işleme ait güncel belge seti istenmelidir. Portalda araç muayenesi açmak, işletmenin tamiratçı belgesine başvurmakla aynı işlem değildir.

TSE’nin resmî hizmet sayfası tasarım ve ekipman muayenelerinde başvuru portalını gösterir; teknik rapor talebinin özel kanalı talimatta ayrıca yer alır. Güncel işlem yolu ve ilgili belge kodunu TSE hizmet biriminden teyit ederek ilerleyin. Süre veya olumlu sonuç garantisi verilmez. Sonraki takvim için tankların ilk, ara ve periyodik muayeneleri rehberini de kullanabilirsiniz.