Üretim Yeri Uygunluğu (COP) İşlemleri (Araç/Aksam)

Araç ve aksam için üretim yeri uygunluğu, tip onaylı ürün şartlarının üretimde karşılanabilmesine yönelik CoP faaliyetinin parçasıdır. İlk hazırlık yalnız firma hesabı açmakla bitmez: hangi üretim yeri, hangi araç veya aksam ve hangi onay kapsamı için inceleme istendiği açıklanmalıdır. TSE’nin Mart 2026 tarihli özel hizmet sayfası başvuruyu bu teknik kapsam ve firma yetkisiyle ilişkilendirir. TSE Üretim Yeri Uygunluğu (CoP), 24.03.2026 güncellemesi

CoP başvurusunun değerlendirdiği ilişki

TSE'nin genel açıklamasında CoP; onay kuruluşu adına üretim sisteminin tip onaylı ürün şartlarını koruyabilecek seviyede olup olmadığının ve ilave tedbirlerin yeterliliğinin değerlendirilmesidir. Başlangıç değerlendirmesi, ürün uygunluğunun doğrulanması ve sürekli doğrulama farklı aşamalar olarak sayılır. Bu nedenle prototip için olumlu bir deney raporu alınmasıyla üretim yerinin CoP incelemesi aynı sonuç değildir. TSE Araç Tip Onay Hizmetleri, Üretim Yeri İncelemeleri

Bu rehber ilk başvurunun ve kapsam dosyasının hazırlanmasına odaklanır. Devam eden üretimde kayıtların ve değişikliklerin takibi ayrı üretimin uygunluğu süreci içinde ele alınır. İncelenecek işin başlangıç değerlendirmesi mi yoksa mevcut onaylı üretime ilişkin işlem mi olduğunu talep yazısında açıklayın.

Ürün, onay ve üretim adresini eşleştirin

Başlangıç için önerilen çalışma listesinde firma unvanı, üretim adresi, araç/aksam tipi, mevcut veya talep edilen onay kapsamı ve ilgili teknik dosya sürümü bulunur. Bu liste TSE tarafından yayımlanmış zorunlu evrak formu değildir. Amacı, bir fabrikadaki ürünün raporuyla başka bir fabrikanın başvurusunun karıştırılmasını önlemektir.

Birden fazla ürün veya üretim yeri varsa her birini ayrı açıklayın. Yalnız “otomotiv parçası üretiyoruz” ifadesi incelemenin teknik sınırını göstermez. Mevcut rapor veya belgenin hangi ürün ve adrese ilişkin olduğunu belirtin; güncel başvuruda kullanılabilirliğini ilgili birimle kapsam üzerinden netleştirin. Başka bir tesiste alınmış olumlu sonucun yeni tesise kendiliğinden taşındığını varsaymayın.

Kullanıcı hesabından sonra firma yetkisini tamamlayın

TSE sayfası T.C. kimlik numarası üzerinden hesap oluşturulmasını, hesabı kullanan kişinin şirket adına yetkili ve e-imza sahibi olmasını açıklar. Sonraki adım kişi adına firma yetkisinin alınmasıdır. Dolayısıyla kullanıcı kaydıyla şirket adına başvuru yapma yetkisi aynı işlem değildir. TSE Üretim Yeri Uygunluğu, Başvuru

Firma yetki kılavuzunda firma seçimi, Otomotiv Belgelendirme grubunda uygun belge türlerinin eklenmesi, e-imzalı talep ve onay durumunun takibi gösterilir. Yetki durumunu kontrol etmeden teknik başvuruya erişimin tamamlandığını kabul etmeyin. Başvuru yapacak kişi değiştiğinde eski kişinin yetkisini yeni kullanıcı hesabıyla aynı saymayın. Tip Onay Firma Yetki Talebi kılavuzu, s.2–5

Düzenlemeyi örneğe göre değil ürüne göre seçin

Özel hizmet sayfası, CoP başvurusunda tip onaylı ürüne uygun imalatın uygunluğu düzenlemesinin seçilmesini ister. MARTOY için AB/2018/858 Ek IV örneğini verir. Bu örnek bütün araç ve aksam başvurularında aynı seçimin yapılacağı anlamına gelmez; sayfanın kapsamı MARTOY, TORTOY, MOTOY ve ilgili düzenlemeleri ayrı adlandırır. TSE Üretim Yeri Uygunluğu, Bilgi ve Başvuru

Seçilecek düzenleme belli değilse araç/aksam tipi ve onay bilgisiyle kapsam sorusu hazırlayın. Sadece sistemde görünen ilk seçeneği seçerek dosyanın doğru incelemeye gireceğini varsaymayın. Güncel teknik ekler için sayfanın yönlendirdiği ilgili birim esas alınmalıdır. Bağlantılı tanıtım videosunun bulunması, her olası dosyanın teknik eklerinin videodan çıkarılabileceği anlamına gelmez.

İncelemeye hazırlığı belgelerle üretim arasında kurun

İşletme açısından yararlı bir ön çalışma, üretilecek ürünün teknik tanımıyla üretim sırasında kullanılan kayıtları eşleştirmektir. Hangi ürün sürümü üretilecek, hangi mevcut raporla ilişkili, üretim adresi değişmiş mi, ilgili kayıtları kim gösterecek? Bunlar resmî denetim maddesi olarak eklenmiş şartlar değil, başvurunun anlaşılmasını sağlayan hazırlık sorularıdır.

Bu ayrım sayesinde yalnız klasörün dolu olmasına bakılmaz. Örneğin dosyada eski ürün tipinin raporu bulunuyor ama başvuruda yeni tip yazıyorsa önce ilişki açıklanır. Yeni ürünün uygunluğu veya hangi ek incelemenin gerekeceği hakkında işletme kendi kendine olumlu karar vermez. İncelemenin dayandığı program ve teknik düzenleme esas alınır.

Bütçeyi rapor ve görev kalemlerine göre ayırın

2026 Ulaşım Sistemleri tarifesi üretim yeri/üretimin uygunluğu inceleme ücretini, bu faaliyetlerde verilen rapor başına tanımlar. Teknik hizmet ve yol giderleri ise kendi başlık ve notlarına sahiptir. Bu yüzden rapor bedelini günlük bedel sanarak gün sayısıyla çarpmak veya yalnız rapor ücretini bütün giderler dahil teklif kabul etmek hatalı olabilir. Tarife, 09.04.2026 revizyonu, PDF s.7–10, CoP ve teknik hizmet açıklamaları

Teklifinizde kapsam, beklenen raporlar ve ayrıca hesaplanacak hizmetler belli olsun. Kaynakta bütün ürünler için yayımlanmış tek denetim aralığı bulunmadığından bu rehber evrensel süre veya numune sayısı vermez. Denetimin periyodu ve teknik ekleri onaylı ürünün uygulanabilir düzenlemesi üzerinden netleştirilmelidir.

Dosya kapanışında sonucu kontrol edin

İşletme için önerilen kapanış kaydı; başvuru numarası, incelenen ürün ve adres, rapor sürümü, bildirilen eksiklikler ve devam eden takiplerden oluşur. Başvurunun sistemden gönderilmesiyle değerlendirme sonucunun alınması farklıdır. Sonuçtaki firma veya kapsam bilgisi yanlışsa bunu yeni üretimde kullanmadan açıklığa kavuşturun. İlk incelemenin tamamlanması sonraki üretim değişikliklerinin otomatik onaylandığı anlamına gelmez.

İlk değerlendirmede hangi yeterlilik gösterilir?

MARTOY'un güncel metni, 26 ve 31. maddelerde tip onayı ile üretimin uygunluğu düzenlemelerini ilişkilendirir. İmalatçı yalnız sunulan numunenin değil, seri üretimin de onaylanan tipe uygun olmasını sağlayacak düzeni kurmalıdır. Yönetmeliğin 13. maddesi bu sorumluluğu, imalatçının bütün üretim aşamalarını bizzat yapıp yapmamasından ayrı ele alır. Bir işlemin tedarikçiye verilmesi, tip onayı sahibinin kendi kapsamındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Başlangıç hazırlığında üretim adresi, montaj aşamaları ve sorumlu birimler yanında hangi onaylı ürünün hangi hat ve prosedürle üretildiğini gösterebilmek önemlidir. Örneğin kalite belgesinde bir merkez adresi bulunması, farklı adresteki üretim tesisinin de değerlendirildiğini tek başına göstermez. Dosyada tesis ile faaliyet eşleşmesini görünür kılmak rehberin hazırlık önerisidir.

ISO 9001 belgesi CoP değerlendirmesinin yerine geçer mi?

Türkçe MARTOY Ek-IV 2.3.3, belirli koşullarla kalite yönetim sistemi belgesinin ilk değerlendirmede kabul edilebilmesini düzenler. Belgenin kapsamı onaylanacak ürünü kapsamalı, üretimin uygunluğu kalite sistemi içinde olmalı ve belirtilen geri çekme koşulu bulunmamalıdır. Kabul otomatik değildir. Ekin 3.2 hükmü ürün uygunluğu kontrol planlarını ayrıca ele alır; ISO 9001 belgesi ürün kontrollerini kendiliğinden kaldırmaz. Ek-IV 2.3.3 ve 3.2.

Bu açıklama artık Türkiye'deki yönetmeliğin doğrudan Ek-IV metnine dayanır. Belgenin geçerlilik süresi veya kapsamı değişirse onay kuruluşuna bildirim de aynı hükümde yer alır. Kaynakta geçen standart baskıları, her başvuruda bugün hangi belgenin kabul edileceğine ilişkin bağımsız bir güncel katalog listesi sayılmamalıdır; somut kapsam ve kabul yöntemi ilgili kuruluşla eşleştirilir.

Tesis ve kapsam dosyasını nasıl eşleştirebilirsiniz?

Türkçe Ek-IV 2.3.2.3, başka bir onay kuruluşunun yaptığı değerlendirmeyi bildiren uygunluk beyanında şirket/organizasyon, tesis, araç veya aksam grubu, faaliyetler, incelenen belgeler, değerlendirme tarihi ve planlanan izleme ziyaretini sayar. Bu beyan, imalatçının her araç için düzenlediği uygunluk belgesiyle aynı değildir; burada TSE başvuru formu yeniden üretilmemiştir. Ek-IV 2.3.2.1–2.3.2.3.

Bir araç montaj işletmesi düşünün: ana şirketin yönetim sistemi belgesi, motor tedarikçisinin ürün onayı ve son montaj tesisinin üretim kontrol kayıtları aynı şeyi kanıtlamaz. Hangi faaliyetin daha önce değerlendirildiğini, hangisinin yeni montaj veya üretim alanında kaldığını ayırın. Ek IV 2.4, araç bütünü değerlendirilirken önceden değerlendirilen sistem/aksamların tekrarından ziyade kapsanmamış montaj yerleri ve faaliyetlerin tamamlanmasına işaret eder.

Çok aşamalı imalatta dosya neden aşamalara ayrılır?

MARTOY 13/2–3, tamamlanan veya değiştirilen sistem, aksam ve ayrı teknik üniteler yönünden aşamaya bağlı sorumlulukları düzenler. Önceki imalat aşamasının onayı ile sizin eklediğiniz veya değiştirdiğiniz bölüm aynı kapsam değildir. Sonraki aşama imalatçısına hangi teknik bilginin iletildiği ve değişikliğin hangi onayı etkilediği izlenebilmelidir.

Örneğin tamamlanmamış araca üstyapı ekleniyorsa yalnız taban aracın onay numarasını yazmak, üstyapı faaliyeti için gereken bütün uygunluk işlemlerinin bittiğini göstermez. Bu örnek süreci açıklamak içindir; her üstyapı için tek bir deney listesi veya muafiyet oluşturmaz.

Başlangıç incelemesinden sonra neyi takip etmelisiniz?

İlk değerlendirme, süreç boyunca yeni ürün veya tesis değişikliğini sınırsız kapsayan bir izin değildir. Bilgi paketindeki değişiklikler için MARTOY 33 ve 34. maddeleri; seri üretim kontrolleri için 31. maddeyi birlikte takip edin. Değişikliğin revizyon, kapsam genişletme veya yeni tip onayı gerektirip gerektirmediğini onay kuruluşu değerlendirir.

Sürekli kontrollerin kayıt, numune ve uygunsuzluk boyutu üretimin uygunluğu rehberinde açıklanır. TSE'nin kendi başvuru ekleri ve her ürünün teknik deneyi ayrıca belirlenir; burada ele alınan mevzuat çerçevesi lisanslı standartların tam teknik şartlarının yerine geçmez.

Aynı tesiste başka bir onay varsa değerlendirme tekrarlanır mı?

MARTOY 87/3, ulusal tip onayına konu ürün için veya üretimin uygunluğu bakımından farklılık içermeyecek şekilde aynı tesiste üretilen başka bir ürün için geçerli AB/ulusal tip onayı ya da ilgili geçerli uygunluk beyanı bulunması durumunu düzenler. Bu koşullarda başlangıç değerlendirmesi, ürün uygunluğu ve sürekli doğrulama işlemlerinin ayrıca uygulanmamasını öngörür. Bu, şirketin herhangi bir ürün belgesinin bütün fabrikaları otomatik kapsadığı anlamına gelmez. Aynı tesis, geçerli belge ve üretimin uygunluğu bakımından farklılık bulunmaması birlikte değerlendirilir. MARTOY madde 87/3–4.

Örneğin başka şehirdeki fabrikanın belgesini sunmak, aynı tesis koşulunu tek başına karşılamaz. Aynı fabrikada bulunmak da çok farklı bir üretim sürecinin aynı kapsamda olduğunu kanıtlamaz. Önce hangi önceki onaya ve hangi üretim düzenine dayandığınızı açıkça gösterin. Madde 87/4, araç imalatının parçası olan sistem tip onayları bakımından araç için yapılan işlemi ayrıca ele alır; bunu bağımsız bütün aksam üreticileri için genel muafiyet diye aktarmayın.

Geçmiş uygunsuzluk ilk değerlendirmeyi nasıl etkiler?

Türkçe Ek-IV 2.3.1.1(c), üretimin uygunluğu tatminkâr bulunmadığı için bir üye ülkede imalatçının tip onayının geri çekilmiş olmasını değerlendirme kapsamını etkileyen bir durum olarak sayar. Böyle bir durumda inceleme, yalnız kalite yönetim sistemi belgesini kabul etmekle sınırlanmaz; onaylı tipe uygun üretim için gerekli iyileştirmelerin uygulanması da ele alınır. Bu yüzden eski bir uygunsuzluk veya geri çekme kaydını yeni kalite belgesi alındı diye dosya dışı bırakmayın. Ek-IV 2.3.1.1(c) ve 2.3.3.

Hazırlık için önceki bulguyu, etkilenen ürün/tesisi, yapılan düzeltmeyi ve bunun uygulandığını gösteren kayıtları ilişkilendirebilirsiniz. Bu dosyalama önerisi, geçmiş kararın sonucunu değiştirmez veya incelemenin olumlu sonuçlanacağını garanti etmez. Kabul edilecek kanıt ve değerlendirme kapsamı ilgili onay kuruluşu tarafından belirlenir.