Üretimin Uygunluğu İşlemleri (COP)

Üretimin uygunluğu, onaylı araç veya aksam şartlarının üretim devam ederken korunmasına yönelik CoP değerlendirmesidir. Konu yalnız ilk numunenin test edilmesi değildir. TSE, başlangıç değerlendirmesini, ürün uygunluğu doğrulamasını ve sürekli doğrulamayı ayrı aşamalar halinde açıklar. Bu rehber, işletmenin bu ayrımları üretim kayıtlarına ve değişiklik takibine nasıl taşıyabileceğini anlatır. TSE Araç Tip Onay Hizmetleri, Üretim Yeri İncelemeleri

İlk değerlendirme ile üretimin devamını ayırın

Başlangıç değerlendirmesi, onaylı şartları koruyabilecek üretim düzeninin değerlendirilmesine ilişkindir. Ürün uygunluğu ve sürekli doğrulama başlıkları ise CoP faaliyetinin tek seferlik bir dosya açılışından ibaret olmadığını gösterir. Bir raporun alınmış olması, daha sonra üretilen her farklı tipin veya değiştirilen her tesisin aynı kapsamda değerlendirilmiş olduğu anlamına gelmez. TSE Araç Tip Onay Hizmetleri, CoP açıklaması

İşletme takibinde “ilk rapor var” bilgisinin yanında hangi ürün ve üretim koşullarının raporun kapsamında olduğunu tutun. Mevcut belgenin numarasını bilmek önemlidir; fakat kapsamını bilmeden kullanmak yeterli değildir. Sonraki incelemenin amacı ve uygulanacak düzenleme ayrı açıklanmalıdır.

Onaylı ürünle üretilen ürünü aynı teknik kimlikle izleyin

Önerilen iç kayıt düzeni üç ilişkiyi görünür kılar: onaylı ürünün teknik tanımı, üretimde uygulanan sürüm ve o üretime ait kontrol kayıtları. Bu öneri resmî CoP kontrol planı veya zorunlu kayıt alanı listesi değildir. Ama inceleme hazırlığında dosyada tarif edilen ürünle fiilen üretilen ürünün karşılaştırılmasını kolaylaştırır.

Örneğin aynı ticari ad altında yeni bir aksam kullanılmaya başlanmışsa bu değişikliği eski ürünle tamamen aynı kabul etmeyin. Değişen parçayı, kullanıma geçiş tarihini ve ilgili teknik dokümanı açıklayın. Hangi onay veya raporların etkilenebileceğini ilgili birimle değerlendirin; bütün değişikliklerin yeni test gerektirdiği veya hiçbirinin gerektirmediği şeklinde genel hüküm kurmayın.

Değişiklik bildirimini anlaşılır bir dosya halinde hazırlayın

Üretim yeri, ürün kapsamı veya teknik dosyada değişiklik varsa önce eski ve yeni durumu karşılaştırın. Önerilen değişiklik notunda ne değiştiği, hangi ürünlerin etkilendiği, değişiklik tarihi ve ilgili rapor/belge bağlantısı bulunabilir. Bu not bir resmî bildirim formunun yerine geçmez; verilecek bilginin açık olmasını sağlar.

TSE'nin CoP açıklaması tip onaylı şartların korunması ve ilave tedbirlerin yeterliliğinin değerlendirilmesine dayanır. Bu nedenle değişikliği yalnız idari dosya adı değişmiş gibi sunmak yeterli olmayabilir. Ürüne etkisini açık anlatın. Bir önceki raporu yeni tarihle tekrar kaydetmek yeni üretimin incelendiği anlamına gelmez. TSE Araç Tip Onay Hizmetleri, Üretim Yeri İncelemeleri

Tek tesis ile birden fazla üretim yerinin kapsamını karıştırmayın

Başvuruda hangi üretim yerinin ve hangi ürünlerin değerlendirileceği belli olmalıdır. Birden fazla fabrika veya ürün ailesi bulunuyorsa eski raporun bunlardan hangisini kapsadığını açıklayın. “Şirketimizin CoP raporu var” ifadesi tek başına yeni üretim yerinin kapsamını göstermez.

Hazırlık için tesis ve ürün eşleştirmesi yapılabilir. Her satırda mevcut rapor, üretim adresi, ilgili araç/aksam ve açıklanması gereken değişiklik bulunur. Bu tablo resmî değerlendirme kararı değildir. Kapsam dışı veya belirsiz ilişkiyi görünür hale getirir; hangi ek başvuru/incelemenin gerektiğini ilgili program üzerinden belirlemeyi sağlar.

Firma yetkisini ve düzenleme seçimini güncel tutun

Eski CoP hizmet sayfası çevrim içi başvuruya yönlendirir; Mart 2026 tarihli araç/aksam sayfası hesap oluşturma, kişi adına firma yetkisi alma ve ürüne uygun düzenlemeyi seçme adımlarını daha açık tarif eder. Güncel dosyayı doğru firma ve yetkili üzerinden gönderin. Örnek olarak verilen MARTOY düzenlemesini farklı araç çerçevesine kendiliğinden uygulamayın. TSE Üretimin Uygunluğu TSE Üretim Yeri Uygunluğu, 24.03.2026, Başvuru

Firma yetki kılavuzu uygun belge türlerinin seçilmesini ve e-imzalı talebin onay durumunun izlenmesini açıklar. Kullanıcı hesabının mevcut olması, başka bir ürün veya şirket için başvuru yetkisinin oluştuğunu göstermez. Tip Onay Firma Yetki Talebi, s.2–5

İnceleme aralığı ve deney planını kaynaksız sabitlemeyin

Açık hizmet sayfaları bütün araç ve aksamlar için ortak bir tekrar aralığı, numune sayısı veya deney planı yayımlamaz. İlgili onay çerçevesi ve güncel inceleme programı esas alınır. Başka bir belge türündeki yıllık denetim veya iki yıllık ara kontrol bilgisini CoP'ye taşımayın. Belge veya raporun düzenlenme tarihinden kendiniz yeni bir son tarih üretmeyin.

Takvim hazırlarken ilgili birimden dosyanızın kapsamı için verilen tarih ve yapılacak işi kaydedin. İşletmenin kendi aylık iç kontrolü, resmî inceleme periyodunun yerine geçmez. Aynı şekilde bir iç kaydın tutulmuş olması resmî değerlendirmenin olumlu sonuçlandığını göstermez.

Rapor bedeli ile takvim bilgisini ayrı tutun

2026 tarifesi başlangıç değerlendirmesi, ürün uygunluğu, sürekli doğrulama ve üretim yeri uygunluğu gibi isimlerle yapılan incelemelerde bedeli verilen rapor başına tanımlar. Bu ücret birimi denetimin hangi aralıkla yapılacağını söylemez. Teknik hizmet ve seyahat notları ayrıca değerlendirilir. 2026 Ulaşım Sistemleri Tarifesi, PDF s.9–10, (5) ve (6)

İnceleme sonrası raporun ürün, tesis ve kapsam bilgilerini kontrol edin; bildirilen eksiklikleri ve bunlara verilen cevabı aynı dosyada izleyin. Önerilen son kontrol, raporun gerçekten hangi üretim durumunu değerlendirdiğinin anlaşılabilmesidir. Yeni ürün veya tesis değişikliği varsa eski olumlu sonucu yeni duruma genişletmeden kapsamını açıklığa kavuşturun.

Denetim hangi üretim ve belgeyi karşılaştırır?

MARTOY'un 31. maddesi, üretilen araç, sistem, aksam veya ayrı teknik ünitenin onaylanan tipe uygunluğunu sağlayan düzenlemelerin kontrolünü ele alır. Araçlar yönünden uygunluk belgesindeki verilerin doğruluğu için araç ve uygunluk belgesi örnekleri de değerlendirilir. CoP bu nedenle yalnız kalite el kitabının mevcut olup olmadığı sorusuna indirgenemez.

Üretim kaydı, onaylanan teknik kapsam ve uygunluk belgesindeki tanımlamalar arasında izlenebilirlik kurun. Aynı ticari model adı altındaki farklı tip, varyant veya versiyonları tek kayıt gibi ele almak hangi ürünün hangi onaya göre üretildiğini belirsizleştirebilir. Bu eşleştirme önerisi, bütün araç aileleri için ortak bir zorunlu tablo veya TSE ekranı değildir.

Kontrol planında hangi soruların karşılığı bulunmalı?

Türkçe MARTOY Ek-IV bölüm 3, her onay için imalatçıyla kararlaştırılan belgeli kontrol planlarını ve devam eden uygunluğu gösterecek deney/kontrolleri düzenler. Kapsamı okurken şu sorulara cevap arayın: Ek-IV 3.2–3.3.

• Hangi onaylı ürün veya özellik kontrol ediliyor?
• İlgili düzenlemenin gerektirdiği deney ve kontroller hangileri?
• Kontrol için gerekli ekipmana erişim nasıl sağlanıyor?
• Sonuçlar hangi kayıtla saklanıyor ve üretimdeki değişkenlik nasıl değerlendiriliyor?
• Uygunsuz bir numune veya sonuç bulunursa yeniden örnekleme, deney ve düzeltme nasıl yürütülüyor?

Bunlar Türkçe ekin 3.2 ve 3.3 hükümlerini açıklayan hazırlık sorularıdır. Ürüne özel tolerans, cihaz, numune sayısı veya deney sıklığı bu genel metinden çıkarılamaz. Her onay için uygulanabilir teknik düzenleme ve kabul edilmiş kontrol planı ayrıca belirlenir.

Deney kayıtlarının saklanması ve sonuçların değerlendirilmesi

Türkçe Ek-IV 3.3.3, deney/kontrol verilerinin kaydını ve ek belgelerin onay kuruluşuyla kararlaştırılacak, on yılı aşmayacak bir süre boyunca muhafazasını düzenler. Bu ifade bütün belgeler için otomatik tam on yıl kuralı şeklinde aktarılmamalıdır. Somut kayıt türünün tabi olduğu diğer mevzuat, onay koşulları ve kararlaştırılan süre ayrıca kontrol edilir. Ek-IV 3.3.3.

Aynı ekin 3.3.4 hükmü, test veya kontrol sonuçlarının üretimdeki değişkenlik dikkate alınarak analiz edilmesini ele alır. Bir raporu dosyaya koymakla üretim eğilimini değerlendirmek farklı işlerdir. Uygulamada aynı kontrolün dönemsel sonuçlarını, hangi parti/tip üzerinde yapıldığını ve varsa düzeltmesini ilişkilendiren bir takip düzeni kurmak yararlıdır.

Kontrol aralığı üç yıl mı?

MARTOY 31/4, Ek-II'deki düzenleyici mevzuatın belirlediği sıklığa işaret eder; belirli bir aralık yoksa kontrollerin en az üç yılda bir yapılmasını düzenler. Bu hüküm bütün CoP dosyalarının üç yıl geçerli olduğu veya başka kontrol yapılamayacağı anlamına gelmez. İlgili ürün düzenlemesi ve onay koşulları önce belirlenmelidir.

Türkçe Ek-IV 4.1.1.2, kapsamındaki doğrulamalar için risk değerlendirmesine dayalı aralıkları ve en az üç yılda bir incelemeyi birlikte ele alır; aynı ekte 4.1.1.1 kapsamındaki gözetim faaliyetleri ayrı tutulur. Bunu sabit bir belge geçerliliği veya her dosyada yalnız üç yılda bir işlem yapılacağı şeklinde yorumlamayın. Denetim takvimi, rapor tarihi ve ücret birimi farklı bilgilerdir. Ek-IV 4.1.1–4.1.1.2.

Uygunsuz numune veya denetim sonucu çıkarsa

Türkçe Ek-IV 3.3.6, uygun olmayan numune veya deney sonucunda ilave örnekleme ve deneyi, ayrıca üretimin onaylı tipe uygunluğunu yeniden sağlayacak önlemleri ele alır. Bölüm 4, üretim yerindeki kayıtların incelenmesini, denetçinin numune seçmesini ve gerekli hallerde teknik serviste fiziksel deney yapılmasını açıklar. Her sorun için aynı sayıda numune bu hükümlerden çıkarılamaz. Ek-IV 3.3.6 ve 4.2–4.5.

MARTOY 31/7 kapsamında düzenlemeler uygulanmıyorsa, üretim onaylı tipe uymuyorsa veya uygunluk belgelerinde yanlışlık varsa düzeltici önlemler ve gerektiğinde tip onayının geri çekilmesi söz konusu olabilir. İşletme içi takipte bulgunun hangi ürün/parti ve teknik şartla ilgili olduğunu, alınan önlemi, tekrar deney sonucunu ve yetkili değerlendirmeyi birlikte tutun. Yeniden deney yaptırılmış olması tek başına bütün dosyanın kabul edildiğini göstermez.

Ürün veya yazılım değişikliği nasıl ele alınır?

MARTOY 33 ve 34. maddeleri, bilgi paketindeki değişikliklerin onay kuruluşuna bildirilmesini ve revizyon/genişletme ayrımını düzenler. Yeni bir parça, üretim düzeni veya teknik veri değişikliğini yalnız iç doküman güncellemesi saymadan onay kapsamına etkisini değerlendirin. Gerekli ek deney veya yeni onay kararını rehberden hareketle kendiniz vermeyin.

Türkçe Ek-IV bölüm 5, 31 Aralık 2024'te eklenen hükümle imalatçının yazılım güncelleme yönetim sistemine ve araç tiplerine ilişkin BM/AEK R156 gerekliliklerine atıf yapar. Uygulama, ana metnin Geçici1 hükümlerindeki araç türü ve tarihe bağlı koşullarla birlikte okunmalıdır. Burada R156'nın tam teknik şartları veya bütün araçlara ortak geçiş tarihi verilmemektedir. Ek-IV 5; ana yönetmelik Geçici1.

CoP ile ARTES kaydı birbirinin yerine geçer mi?

CoP seri üretimin onaylı tipe uygunluğuyla ilgilidir. ARTES'teki tip onayı bilgisi ise tescil sırasında sorgulanan veridir. Güncel MARTOY 86/6, iktisadi işletmecilerin ARTES'teki araç tip onayı bilgilerinin güncelliğini sağlamasını ayrıca düzenler. Bir üretim denetim raporunun varlığı, kaydın tescil sisteminde eksiksiz olduğunu tek başına göstermez.

Kayıt görünmüyorsa tip onayı olduğu halde ARTES'te bilgi bulunamaması rehberindeki ayrımı kullanın. Fabrika ve başlangıç incelemesi için üretim yeri uygunluğu rehberine geçebilirsiniz.

Denetimde yalnız üretim hattı mı incelenebilir?

Türkçe Ek-IV 4.1, kontrol yöntemlerinin her üretim tesisinde doğrulanmasını düzenler; imalat, inceleme, deney, depolama ve dağıtım tesislerine erişim ile kalite sistemi kayıtlarının sunulması da kapsamdadır. Bu nedenle denetim hazırlığını yalnız bir toplantı klasörü veya son montaj hattıyla sınırlamayın. Onaylı ürünün depodaki kimliği, hangi üretime ait olduğu ve ilgili kontrol kaydına nasıl bağlandığı da anlaşılır olmalıdır. Ek-IV 4.1–4.4.

Örneğin aynı depoda iki ürün sürümü tutuluyorsa numunenin hangi onaylı tipe ve hangi üretim kaydına ait olduğu ayırt edilebilmelidir. Bu, her işletmenin aynı etiket sistemini kullanması gerektiği şeklinde yeni bir zorunluluk değildir. Ek-IV'ün kayıt erişimi ve numune kontrollerini işletmenin somut akışına bağlayan bir hazırlık örneğidir. Denetçinin numune seçimi ile işletmenin kendi rutin kontrol numunesi aynı işlem sayılmaz.

AB ve ulusal tip onayında bütün ek hükümler aynı mı?

Türkçe Ek-IV 3.4–3.6, komple araç onayını veren kuruluşun sistem/aksamın onay kuruluşundan bilgi istemesi, gerektiğinde üretici sahasında ilave kontrol istemesi ve uygunluğun yeniden sağlanması düzenlemelerini içerir. Ancak 3.6'nın son cümlesi, 3.4–3.6 hükümlerinin Türkiye'deki ulusal araç tip onaylarında uygulanmayacağını açıkça belirtir. Bu özel ayrımı atlayarak bütün başvurular için aynı işlem dizisini zorunlu göstermeyin. Ek-IV 3.4–3.6.

Bu sınırlı istisna, ulusal tip onaylı araçlarda üretimin uygunluğu yükümlülüklerinin tümünün kaldırıldığı anlamına gelmez. Ana yönetmelik, Ek-IV'ün diğer hükümleri ve uygulanabilir ürün düzenlemesi birlikte değerlendirilir. Dosyanın başında AB mi, ulusal mı, hangi ürün ve hangi üretim aşaması için işlem yapıldığını açıkça belirtmek bu farkı görünür kılar.