TPED ve Pi işaretlemesi: başvuru, ekipman ve yetki kontrolü

TPED, AB pazarına sunulan taşınabilir basınçlı ekipmanın uygunluğu, yeniden değerlendirilmesi ve kullanım dönemindeki kontrolleri için bir çerçevedir. Pi (π) işareti bu çerçevedeki uygunluğu gösterir. İşletmenin ilk sorusu “Pi belgesi kaç günde çıkar?” değil, hangi ekipman için hangi işlem gerektiği olmalıdır: yeni ürünün değerlendirilmesi, eski ekipmanın yeniden değerlendirilmesi veya kullanımdaki ekipmanın muayenesi aynı dosya değildir.

Bu rehber AB’nin 30 Mayıs 2026 konsolide direktifi, güncel NANDO bildirimi ve TSE’nin yayımladığı hizmet açıklamasını birlikte ele alır. Türkiye iç piyasasındaki ADR işlemleri ile AB pazarı için TPED işlemlerini ayırır. Ürüne özel deney planı ve kabul koşulları, ekipmanın sınıfı ve uygulanacak taşıma hükümleri belirlendikten sonra yetkili kuruluşla kesinleştirilir.

Türkiye iç piyasası ile AB’ye ihracatı ayırın

Türkiye’de 2012 tarihli Taşınabilir Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği, 6 Ekim 2019 tarihli ve 30910 sayılı Resmî Gazete ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle eski Türk yönetmeliğini hâlâ yürürlükte olan genel başvuru kuralı gibi kullanmayın. Bu kaldırma, AB’nin kendi TPED direktifinin de kaldırıldığı veya Türkiye’de ekipman muayenesinin sona erdiği anlamına gelmez. Yürürlükten kaldırma yönetmeliği, maddeler 1–3.

TSE’nin güncel hizmet sayfası ADR/RID kapsamında basınçlı kap muayeneleri ve kurum içi muayene hizmetini ayrı; EUROCERT ile iş birliğinde talep eden üretici ve dolum tesislerine Pi onayını ayrı faaliyet olarak açıklar. Pi, IS ve ADR araç uygunluk belgesini aynı belge gibi istemeyin. TSE hizmet açıklaması, Bilgi bölümü.

Türkiye’de kullanılacak kapların tip onayı ve muayenesi için basınçlı kaplar rehberini, işletmenin kendi muayene faaliyetinin kapsamı için IS belgelendirmesini inceleyin. AB’ye arz amaçlı başvuruda ise hedef ülkeyi, ekipman türünü ve kendi rolünüzü ilk yazışmada açıkça belirtin.

Hangi ekipman TPED kapsamına girer?

Direktifin 2. maddesi, ilgili taşıma mevzuatının 6.2 bölümündeki basınçlı kaplar ile 6.8 bölümündeki tanklar, batarya araç/vagonlar ve çok elemanlı gaz konteynerleri gibi ekipmanları; gerektiğinde valf ve diğer aksesuarlarıyla ele alır. Kapsam gazın/tehlikeli maddenin sınıfına ve istisnalara bağlıdır. Sadece ürünün adında “basınçlı” geçmesi yeterli değildir.

Özellikle UN 2037 gaz kartuşları ile UN 1950 aerosolleri birbirine karıştırmayın: direktif ilkini kapsam tanımına alırken ikincisini dışarıda bırakır. Açık kriyojenik kaplar, solunum cihazı tüpleri ve UN 1044 yangın söndürücüler de bu tanımın istisnaları arasındadır. Bir tanıtım metninin geniş ürün listesi, direktifteki istisnayı ortadan kaldırmaz. TPED, madde 1 ve 2.

Pratik hazırlık olarak ürünün ticari adının yanına teknik türünü, taşınacak maddenin UN numarasını, kullanım amacını ve mevcut işaretlerini ekleyin. Bu bilgiler doğru değerlendirme yolunu seçmeye yardım eder; tek başına bir kapsam veya güvenlik kararı oluşturmaz. Sabit bir tesis ekipmanını taşınabilir ekipman kabul ederek bu rehber üzerinden işaretlemeyin.

Yeni ürün, mevcut ürün ve yeniden değerlendirme

Yeni ekipman: Piyasaya arzdan önce ilgili uygunluk değerlendirmesi tamamlanır. İmalatçı teknik belgeleri hazırlar; uygunluk gösterildiğinde Pi işaretlemesi yapılır. İthalatçı ve dağıtıcı da kendi kontrol yükümlülüklerini yerine getirir. Ürünün gelecekteki periyodik kontrol ihtiyacı ilk uygunluk değerlendirmesiyle ortadan kalkmaz.

Daha önce uygunluk işareti taşıyan ekipman: Üretildiği belgelendirme dosyasının şartları ile kullanım dönemindeki periyodik, ara ve istisnai kontroller birlikte değerlendirilir. Sadece eski sertifikayı sunmak, bugünkü muayenenin yapılmış olduğu anlamına gelmez.

İlgili eski ekipmanın yeniden değerlendirilmesi: Direktifin 13. maddesi ve Ek III, belirtilen tarih ve kapsam koşullarındaki mevcut ekipman için özel bir yol tanımlar. Bu yol her işaretsiz ürüne uygulanabilecek genel bir af değildir. Ayrıca yeniden değerlendirme sonucu alınan tip sertifikası, yeni ekipman üretimine izin veren bir belge değildir. TPED, maddeler 12–13 ve Ek III.

Başvuruda “ilk belgelendirme”, “yeniden değerlendirme” veya “periyodik muayene” talebini açıkça ayırın. Uygun yolu yalnız daha düşük teklif bedeline bakarak seçmek yerine ekipmanın üretim ve onay geçmişiyle eşleştirin.

Eski ekipmanın yeniden değerlendirilmesinde dosyada ne bulunur?

Ek III’e göre ekipman sahibi veya işletmecisi, yeniden değerlendirme için bildirilmiş A tipi kuruluşa ekipmanın açıkça tanımlanmasını sağlayan bilgileri verir. Bunlar ekipmanın kökeni, tasarım kuralları ve asetilen tüplerinde gözenekli malzemeye ilişkin bilgileri içerir. Varsa kullanım sınırlamaları, hasar ve yapılan onarımlar da açıklanır.

Kuruluş verilen bilgileri ve gerektiğinde ek incelemeleri kullanarak güvenlik düzeyini değerlendirir. Sonuç uygun bulunursa ekipman ilgili periyodik muayeneden de geçirilir. Bu muayenenin koşulları sağlanırsa işaretleme ve yeniden değerlendirme sertifikası düzenleme aşamasına geçilir. Geçmişi bilinmeyen ekipmana yalnız görsel kontrolle Pi işareti eklemek bu sürecin yerine geçmez.

Yeniden değerlendirme sertifikasının asgari bilgileri arasında belgeyi düzenleyen kuruluş, gerektiğinde tip değerlendirmesini yapan farklı kuruluş, ekipman sahibi/işletmecisi, ekipmanın seri numaraları ve düzenleme tarihi vardır. Seri üretim ekipmanı için Ek III’teki özel yol kullanılıyorsa tip yeniden değerlendirme sertifikasına ilişkin kimlik de yer alır. Tip sertifikasındaki üretim yetkisi vermediğini belirten kayıt ayrıca önemlidir. TPED Ek III, bentler 2–8.

Bunlar mevzuattaki bilgi ve değerlendirme çerçevesidir. Her ekipman için evrakların dosya adı, portal alanı, test sayısı veya imza düzeni aynı değildir; ilgili kuruluşun uygulanabilir güncel dosya listesini ayrıca alın.

Pi işaretinde hangi bilgiler kontrol edilir?

Normal TPED yolunda işaret, uygunluk değerlendirmesi veya ilgili yeniden değerlendirme tamamlandığında kullanılabilir. Yeni ekipmanda piyasaya arzdan önce yerleştirilir; görünür, okunabilir ve kalıcı olmalıdır. İşaretin yanında ilk kontrol ve deneylerde görev alan onaylanmış kuruluşun kimlik numarası bulunur. Periyodik veya gerektiğinde ara muayene tarihi de o kontrolden sorumlu kuruluşun numarasıyla ilişkilendirilir.

Bu iki numaranın her durumda aynı olacağını varsaymayın. İlk değerlendirmeyi yapan kuruluş ile daha sonraki muayeneyi yapan kuruluş farklı olabilir. Yeniden doldurulabilir ekipmanın doğrudan güvenlik işlevi olan sökülebilir parçaları için de işaretleme hükmü vardır. TPED, maddeler 14–15.

İşaret ölçüsünün genel alt sınırı 5 mm; çapı 140 mm veya daha küçük taşınabilir basınçlı ekipmanda 2,5 mm’dir. Bununla birlikte mevzuattaki şekil ve oran kuralları da geçerlidir. Buradaki açıklama bir işaret baskı şablonu değildir; rastgele bir π karakteri veya kuruluş numarası basarak uygunluk elde edilmez.

Yetkili kuruluşun kapsamı nasıl kontrol edilir?

NANDO’da yalnız kuruluş adını bulmakla yetinmeyin. 2010/35/EU, ekipman grubu, yapılacak işlem, bildirim durumu ve sınırlamalar birlikte uyuşmalıdır. Aynı kuruluş numarası başka direktiflerde de kullanılabilir; basınçlı ekipmanlar için başka bir mevzuat altında bildirim bulunması tek başına TPED yetkisi kanıtlamaz. TPED, maddeler 21–26.

20 Eylül 2026’da okunan NANDO kaydında EUROCERT S.A., NB 1128 olarak aktif TPED bildiriminde yer alıyor. Bildirimin son onay tarihi 28 Mayıs 2026, bitiş tarihi 29 Kasım 2026. Kapsam iki ekipman grubunu ve uygunluk değerlendirmesi, istisnai kontrol, ara/periyodik muayene ile yeniden değerlendirme işlemlerini listeliyor; bunları ESYD 53-9 / Ek C4-24 sınırlamalarına bağlıyor. NANDO bildirim ayrıntısı ve iki sayfalık yetki PDF’si.

Bu tarihli kayıt, her ürünün sınırsız kabul edileceği veya TSE adına her belgenin düzenlenebileceği anlamına gelmez. Teklifte belgeyi düzenleyecek tüzel kişiyi, kuruluş numarasını, işlem türünü ve ürününüzün ilgili akreditasyon ekindeki kapsamını açıklatın. Başvuru tarihinde güncel kaydı yeniden kontrol edin; burada yazan bitiş tarihi otomatik yenilenme garantisi değildir.

Başvurudan önce hazırlayabileceğiniz çalışma dosyası

Aşağıdaki liste başvuru görüşmesini kolaylaştırmak içindir; kurumun zorunlu evrak listesinin yerine geçmez:

• Ekipmanın türü, imalatçısı, seri/parti bilgisi, üretim tarihi ve mevcut işaretlerinin okunaklı kaydı.
• Kullanım amacı, taşınacak madde/UN numarası, hedef pazar ve talep edilen işlem.
• Varsa tip onay belgesi, teknik çizimler, hesaplar ve geçmiş deney/muayene raporları.
• Kullanımdaki ekipman için hasar, onarım, değişiklik ve kullanım sınırlaması kayıtları.
• Başvuranın imalatçı, yetkili temsilci, ithalatçı, mal sahibi veya işletmeci rolü.
• Teklifte düzenlenecek belgenin adı, görevli kuruluş ve değerlendirme kapsamı için yazılı açıklama.

TSE’nin güncel sayfası tasarım tip onayı ve ekipman muayenesi için başvuru portalına yönlendiriyor. Sayfa, her Pi işlemi için kapalı ekranlarda hangi alanların doldurulacağını açıklamıyor. Bu nedenle araç muayenesi ekranını Pi başvurusunun kesin ekranı gibi kullanmayın; işlem yolunu ilgili birimle netleştirin. Güncel iletişim bölümünde tmtdestek@tse.org.tr ve adrtasarim@tse.org.tr adresleri bulunuyor. TSE, Başvuru ve İletişim bölümleri.

Belge alındıktan sonra sorumluluklar sürer

İmalatçı, ithalatçı ve dağıtıcının yükümlülükleri birbirinden ayrıdır. İthalatçı uygunluk değerlendirmesini, teknik belgeleri, işareti ve sertifikayı kontrol eder; dağıtıcı da ürünü piyasaya sunmadan önce kendi kontrollerini yapar. Ürünü kendi adı/markasıyla sunan veya uygunluğu etkileyen değişiklik yapan ithalatçı/dağıtıcı, direktif bakımından imalatçı sorumluluklarına girebilir.

Ekipmanın depolama ve taşınma koşulları uygunluğu bozmayacak şekilde korunmalıdır. Uygunsuzluk veya risk ortaya çıktığında düzeltme, geri çekme/geri çağırma ve ilgili bildirim yükümlülükleri gündeme gelir. Pi işareti, riskli ekipmanı kullanmaya devam etmek için gerekçe değildir. TPED, maddeler 4–10 ve 30–33.

Direktifin 11. maddesindeki en az 10 yıl, talep halinde tedarik zincirindeki ilgili iktisadi işletmecileri tanımlama yükümlülüğüne ilişkindir. Bunu bütün teknik dosyalar için tek ve değişmez saklama süresi olarak genellemeyin; teknik belgelerin saklanması ilgili taşıma hükümleriyle birlikte değerlendirilir.

Hangi konular için ayrıca güncel teknik teyit gerekir?

Deney basıncı, muayene aralığı, malzeme kabul eşiği, kaynak/personel yeterliliği, seçilecek standart baskısı ve kurumun ürün bazlı başvuru ekleri bu genel direktiften tek bir ortak tablo olarak çıkarılamaz. Ekipman kapsamına uygun güncel taşıma hükümleri ve program belgeleri kullanılmalıdır. Ücret ve işlem süresi de ekipmanın ve talebin kapsamı belli olmadan garanti edilemez.

2026 konsolide metindeki acil durum hükümleri ayrıca belirli AB uygulama kararlarına, kriz bakımından ilgili ürün tanımına ve etkinleştirilen acil durum rejimine bağlıdır. Bunlar başvuranın kendi kararıyla değerlendirmeyi atlayabileceği genel bir istisna değildir. TPED, maddeler 33a–33d.