Araçta koltuk ekleme veya çıkarma işlemi için dosya nasıl hazırlanır?

Araçtan koltuk çıkarmakla araca yeni koltuk eklemek aynı tadilat yolu değildir. TSE’nin 7 Eylül 2026 revizyonlu talimatında özellikle koltuk ilavesi için önemli bir sınır vardır: belirtilen tahribatlı deney gerekçesiyle AİTM Münferit Araç Uygunluk Belgesi (Tadilat) kapsamındaki koltuk ilavesi başvurularının olumsuz değerlendirilmesi istenir. Bu nedenle “koltuğu takalım, sonra münferit proje alırız” varsayımıyla işe başlamayın. Talimat, 4.2.24(3)–(4).

Eklemeyi ve çıkarmayı ayrı işlem olarak tanımlayın

İlk çalışma notunda mevcut koltuk sayısını, planlanan sayıyı, araç kategorisini ve yapılan diğer değişiklikleri yazın. Koltuk sayısının değişmesiyle gövde veya araç kategorisinin etkilenmesi aynı değerlendirme değildir. Bir satış ilanındaki “koltuklu panelvan” tanımı dosyanın hangi teknik kapsamda bulunduğunu göstermez.

Güncel talimat koltuk sökme işlemini, bağlantı yapısı ve kategoriyle birlikte ele alır; raylı bağlantılar için ayrıca açıklama içerir. Bu yazı kesme veya kaynak uygulamasının nasıl yapılacağını tarif etmez. Teknik işlemin kapsamını ve kabul edilebilirliğini yetkili teknik sorumlu üzerinden çözün.

Koltuk ilavesinde deney ve başvuru yolunu önce sorun

Yeni koltuğun katalogda “onaylı” yazması, araçtaki montajın bütün gereklerinin karşılandığını göstermez. Koltukla beraber bağlantı, kemer sistemi ve araç kapsamını destekleyen kayıtların değerlendirilmesi gerekir. İlgili dosyada hangi raporun hangi araç tipine dayandığı açık olmalıdır.

TSE’nin seri tadilat prosedürü, firmanın tanımlı yetkili teknik sorumlusu üzerinden TSE360 başvurusunu ve ilgili dosya kontrol formuyla incelemeyi anlatır. Seri tadilat prosedürü, 4.1–4.2. Münferit başvurudaki sınır, her işletmenin seri onayını otomatik alabileceği anlamına gelmez; firma, tip, tesis ve teknik kapsam ayrıca değerlendirilir.

Önceki ve sonraki araç kaydını karşılaştırın

Hazırlık tablonuza mevcut araç kimliği, son sistem/tescil kaydı, değişen oturma düzeni ve ilgili teknik belgeleri koyabilirsiniz. Yapılmış başka değişiklik varsa yalnız koltuk sayısını bildirip bunları saklamayın. Teknik sorumlunun gerçek son durumu anlayabilmesi gerekir.

Sökme işinde daha önce eklenmiş bir koltuğun çıkarılması ile orijinal düzenin değiştirilmesi aynı geçmişe sahip olmayabilir. Başvuru dosyasına hangi önceki belgenin girdi olduğunu açıklayın. Başka aracın projesini kendi aracınızın şasi numarasıyla eşleşmiş gibi kullanmayın.

Dosyayı montajdan önce somutlaştırın

Tadilatçıdan sözlü “olur” cevabı yerine aracınız ve değişiklik için uygulanacak yolu, teknik dayanakları ve kapsanan ürünleri açıklamasını isteyin. Teklifte koltuk, montaj ve proje hizmetinin hangi kısmının yer aldığını görün. TSE başvurusu kabul sonucu alınmadan taşıma kapasitenizin resmen değiştiğini varsaymayın.

Bu rehber, güncel talimatın koltuk ekleme ve çıkarma ayrımını gösterir. Emniyet kemeri veya bağlantı dayanımı için standart metninden bağımsız ölçü, test değeri ya da kestirme bir montaj yöntemi vermez.

Raylı koltuk ve kategori değişikliğinin sınırını okuyun

Talimatın 4.2.24 bölümü ray üzerinde monte edilen koltukları ayrıca değerlendirir. Buradaki açıklama, koltuk bağlantısı ile bağlantıda kullanılan ilave donanımın aynı şey olmadığını gösterir. Aracınızda ray bulunması bütün tadilat değerlendirmesini ortadan kaldırmaz; ilgili hükmün hangi bağlantı yapısına uygulanacağı açıklığa kavuşturulur. “Koltuk raydan çıktı, hiçbir işlem kalmadı” sonucu çıkarılmamalıdır.

Koltuk sökümü sonucunda M kategorisinden N kategorisine geçiş ve gövde tipinin değişmemesi için de özel bir hüküm vardır. Bu sınırlı durum bütün kategori değişiklikleri için genel muafiyet değildir. Araç kimliği, önceki kategori, planlanan kategori ve gövde bilgisi birlikte değerlendirilmelidir. Talimat, 4.2.24(1)–(2), s.24.

Karavan veya okul taşıtı niteliğini gözden kaçırmayın

Başvuru dosyasının kapsamına ilişkin 4.1.4 bölümü, zaten okul taşıtı veya motorlu karavan olarak kayıtlı araçta koltuk sökümünü örnek verir. İnceleme ilgili söküm üzerinden yürütülürken mevcut özel kullanımın asgari gerekliliklerinin sağlanması koşulu korunur. Dolayısıyla başvurunun yalnız koltuk işlemi olması, aracın kalan kullanım özelliklerinin önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Örneğin karavandaki bir seyahat koltuğunu kaldırırken yaşam alanı çizimi de değişiyorsa bunu teknik sorumluya birlikte gösterin. Okul taşıtında da güncel durumun ilgili kullanım şartlarıyla ilişkisini baştan açıklayın. Bu örnekler belirli bir araçta sökümün kabul edileceği kararı değildir. Talimat, 4.1.4(3), s.6.

Raporun hangi araca ait olduğunu kontrol edin

Talimat münferit dosyada teknik servis raporuyla araç şasisinin eşleşmesini ve benzer araç raporunun doğrudan tekrar kullanılmamasını düzenler. Aynı modelde daha önce yapılmış bir işin fotoğrafı, sizin araç için düzenlenmiş rapor olmaz. Başvuruya sunulacak kayıtların tadilatçı firmayla ilişkisi de dosyada görünmelidir. Koltuk markasını doğru yazmak bu kimlik kontrolünün yalnız bir parçasıdır. Talimat, 4.1.4(5)–(6), s.6.

Genel süreç için AİTM Münferit Araç Uygunluk Belgesi (Tadilat) rehberine geçebilirsiniz.