Deney raporu karar kuralı ve uygunluk beyanı

Deney sonucu ile “uygun” kararı aynı bilgi değildir. Ölçülen değer raporda bulunabilir; bu değerin bir şartnameyi karşılayıp karşılamadığına ilişkin beyan ayrıca istenir veya ilgili düzenlemece zorunlu tutulur. TSE'nin LAB-D-PR-18 prosedürü, deney raporunda böyle bir değerlendirme yapılacaksa hangi gerekliliğin ve karar kuralının kullanılacağını düzenler. Karar Kuralı Prosedürü, m4.1–4.3

Başvuruda neyi tanımlamalısınız?

Talebiniz yalnız ölçümse bunu; ayrıca uygunluk beyanı istiyorsanız bunu açık yazın. Beyan için ürünün değerlendirilmesini istediğiniz standart, şartname veya mevzuatın ilgili sınırı tanımlanmalıdır. Örneğin “bu parçanın sonucu uygun mu?” sorusu, karşılaştırılacak gereklilik bilinmeden tamamlanamaz. Üst sınır, alt sınır veya aralık ile sonucun hangi özelliğe ilişkin olduğu birlikte anlaşılmalıdır.

Karar kuralı, uygunluk değerlendirilirken ölçüm belirsizliğinin nasıl ele alınacağını açıklar. İstenen kural standartta veya mevzuatta zaten belirlenmemişse müşteriyle mutabakat gerekir. Müşterinin seçimi yasal şartlarla çelişemez. Bu yüzden satın alma şartnamesini, kabul sınırını ve özel karar kuralı talebini deney bittikten sonra değiştirmek yerine başvuruda laboratuvara iletin. m3,4.3–4.7

TSE deney laboratuvarlarında hangi yaklaşım açıklanıyor?

İncelenen prosedürün 5.5 maddesi basit kabul yaklaşımını esas alır: kabul sınırı ile tolerans sınırı aynıdır; koruma bandı kullanılmaz. Bu, belirsizliğin bulunmadığı veya yanlış karar riskinin sıfır olduğu anlamına gelmez. Ayrıca mevzuat ve standarttaki zorunlu yöntemler önceliklidir; laboratuvarın özel deney için yayımladığı başka kural varsa müşterinin deneyden önce bilgilendirilmesi ve onayı öngörülür. Tek bir karar kuralını bütün deney ve kalibrasyon hizmetlerine genellemeyin. m4.4,5.4–5.6

Sınır değerine eşit sonuçlarda kullanılan matematiksel işaret de sonucu değiştirir. Prosedür, üst sınır için “küçük veya eşit” ile “küçük” şartını; alt sınır için “büyük veya eşit” ile “büyük” şartını ayrı ele alır. Bu nedenle rapordaki sayıyı şartnamedeki eşitsizlik işaretinden koparmayın. Mikrobiyolojik analizler için de prosedürün 5.8 maddesinde ayrı bir istisna vardır; buradaki genel sayısal örnekleri bu analizlere taşımayın. m5.8 ve6.5–6.6

Kalibrasyonda aynı kural otomatik uygulanır mı?

Kalibrasyon sözleşmesinin 19. maddesi kendi akışını düzenler. Bağlayıcı metot dokümanı beyan biçimini belirliyorsa ona uyulur. Böyle bir yöntem yoksa müşterinin istediği karar kuralını yazılı olarak ayrıntılandırması, dayanağını belirtmesi ve laboratuvarla anlaşması gerekir. Uygunluk beyanı talebi başvuru sırasında yazılı yapılmalıdır. Kalibrasyon hizmet şartları, m19

Rapor geldiğinde kontrol edin

• Uygunluk beyanının hangi deney sonucuna uygulandığı belli mi?
• Karşılaştırılan standart, şartname veya düzenleme belirtilmiş mi?
• Uygulanan karar kuralı gösterilmiş mi?
• Talebinizdeki ürün/özellik ile rapordaki değerlendirme aynı mı?

İlk üç bilgi prosedürün raporlama hükümlerine dayanır; son kontrol, talep ile sonucu eşleştirmek için pratik bir çalışma adımıdır. Bir numunenin belirli deney sonucundaki uygunluk, ürünün bütün özellikleri veya işletmenin bütün faaliyetleri için genel onay olarak okunmamalıdır. m4.5 ve5.1–5.2

Bu rehber, 10 Eylül 2026'da erişilen belirtilen prosedür ve sözleşme revizyonlarını açıklar. Deneye özgü mevzuat, metot ve mutabakat uygulanacak son kuralı belirler.

Tam sınırdaki sonuç neden ayrıca önemlidir?

TSE prosedürünün basit kabul örneklerinde, üst sınırın “küçük veya eşit” olması ile “küçük” olması ayrı ele alınır. Alt sınırda da “büyük veya eşit” ile “büyük” farklıdır. Dolayısıyla şartnamedeki eşitlik işaretini atlayarak yalnız sınır sayısını yazmak kararı değiştirebilir. Karar kuralı prosedürü, 6.5–6.6, sayfa 4.

Tamamen varsayımsal bir örnekte sınır 10 birim olsun. Basit kabul kuralı üzerinden düşünürsek “en çok 10” ile “10'dan küçük” aynı koşul değildir; tam 10 sonucu iki ifadede farklı değerlendirilir. Bu örnek yuvarlama, raporlama hassasiyeti veya belirsizlik hesabı belirlemez. Gerçek deneyde sınırın nasıl yazıldığı, sayının nasıl raporlandığı ve kabul edilen karar kuralı birlikte okunmalıdır.

Koruma bandı her rapora eklenen sabit bir yüzde değildir

Prosedür, koruma bandı ve yanlış kabul/ret riskini açıklayan örnekler içerir. Bu örneklerden bütün deneylere uygulanacak tek risk yüzdesi veya tek tolerans indirimi çıkarılamaz. Basit kabulde koruma bandının sıfır olması da ölçümün belirsizliğinin sıfır olduğu anlamına gelmez. Karar kuralı prosedürü, 5.4–5.5.

Başvuru öncesi çalışma notunda gerekliliğin kaynağı, sınırın birimi, eşitlik durumu ve kullanılacak kuralın adı bulunabilir. Örneğin şartnameyi güncellediniz ancak laboratuvara eski sürümü gönderdinizse sorun yalnız hesapta değildir; değerlendirme dayanağı değişmiştir. Deney tamamlandıktan sonra istenen sonucu elde etmek için farklı kural seçmek yerine, kapsam değişikliğini laboratuvarla açıkça ele alın.