İş Yerleri - Tekstil Atıkları Geri Kazanım Tesisleri İçin Kurallar

TS 13792, tekstil atıklarını geri kazanan tesislerle ilgili işyeri standardıdır. Kullanılabilir ikinci el giysi satışı, atık tekstilin toplanıp ayrılması, balyalanması ve geri kazanım işlemi aynı faaliyet değildir. Başvuruya hazırlanırken işletmenin kabul ettiği malzemeyi, uyguladığı işlemi ve çıkan malzemenin sonraki kullanımını birlikte açıklayın.

Standart kaydı neyi doğruluyor?

TSE hizmet yeri belgelendirme listesi, TS 13792 kodunu tekstil atıkları geri kazanım tesisi başlığıyla eşleştirir. Liste standart adını gösterir; bütün tekstil malzemelerinin veya bütün işleme yöntemlerinin aynı tesisin belgesine otomatik olarak dahil olduğunu göstermez.

Örneğin konfeksiyondan çıkan kesim artığı ile kullanım sonrası toplanan karışık tekstilin kaynağı ve niteliği farklı olabilir. Başlangıç dosyanızda yalnız “tekstil hurdası” yazmak yerine atığın kaynağını, tanımını, kabul şeklini ve işlem sonucunu belirtin. Kesin kapsam, standart sürümü ve işletmenin izinleriyle eşleştirilmelidir.

Toplama, ön işlem ve geri kazanım ayrımı

Bakanlığın yayımladığı Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesisleri Yönetmeliği, atıkların işlenmesiyle ilgili farklı tesis türlerini ve faaliyetleri ele alır. Atığı başka tesise gönderilmeden önce ayırmak ile atıktan kullanılabilir malzeme elde etmek başvuru dosyasında aynı kelimeyle geçiştirilmemelidir.

Buradaki bağlantı 2021 tarihli yayımlanmış metindir; sonraki değişiklikler nedeniyle eksiksiz güncel tesis kontrol listesi olarak kullanılmaz. Bu nedenle eski metindeki alan ölçülerini, çatı veya ortak ekipman hükümlerini bütün tekstil tesislerine uygulanacak kesin güncel koşul şeklinde vermiyoruz. Faaliyetinizin güncel izin değerlendirmesi, prosesiniz ve yürürlükteki düzenlemeler üzerinden yapılmalıdır.

Malzemenin tesis içindeki yolunu gösterin

Bir hazırlık çalışmasında aşağıdaki akışı somutlaştırabilirsiniz. Bu çalışma, resmî teknik uygunluk raporunun veya TS 13792 şartlarının tamamının yerine geçmez:

• Atığın geldiği kaynak ve kabul kaydı.
• Ayırma sırasında ayrılan farklı malzemeler ve kabul edilmeyen kısımlar.
• Uygulanan işlem ve işlemde kullanılan ekipman.
• Elde edilen malzemenin niteliği, miktarı ve gönderildiği yer.
• İşlenemeyen veya işlem sonrasında kalan atıkların yönetimi.

Örneğin bir tesiste yalnız ayırma ve balyalama yapılıyorsa, dosyada başka bir işletmenin gerçekleştirdiği geri kazanım aşamasını kendi faaliyeti gibi göstermemek gerekir. Aynı tesiste sonraki işlem de yapılıyorsa iki aşamanın bağlantısı ve ortaya çıkan malzeme açıklanmalıdır.

Kütle dengesi ve ticari kayıtlar

Tesisin aldığı miktar, işlediği malzeme, stokta bekleyen bölüm ve çıkan ürün ya da bakiye atık birbirini açıklamalıdır. Bu takip için kabul partisiyle üretim ve sevk kayıtlarını ilişkilendirmek yararlıdır. Yalnız alım satım faturaları, bütün stok ve proses hareketlerini tek başına göstermeyebilir.

İşletme kapasitesi, üretim akışı ve kayıtlar farklı süreçleri anlatıyorsa önce bu farkın nedenini çözün. Yeni ekipman veya yeni atık kaynağı eklenmesi halinde kapsamın değişip değişmediği ayrıca değerlendirilmelidir. Bu metin belirli bir elyaf işlemi, kimyasal geri dönüşüm reçetesi veya ürün kalite sınırı önermez.

Çevre lisansı ile HYB farklı işlemlerdir

Bakanlığın çevre izin ve lisans açıklamaları, izin konuları ve başvuru süreçleri arasındaki ayrımı gösterir. TSE işyeri belgesi, çevre lisansının yerine geçen genel bir atık kabul izni değildir. İşletmenin lisans konusu, kabul ettiği atıklar ve fiilî faaliyeti birlikte değerlendirilmelidir.

ISO 14001 çevre yönetim sistemi de ayrıca bir yönetim sistemi konusudur. Bu belgenin varlığından bütün geri kazanılmış ürünlerin uygun olduğu veya tüm kamu izinlerinin tamamlandığı sonucu çıkarılamaz. Belge kapsamını müşteriye yapılan ticari açıklamalarda doğru kullanın.

Ekipman servisi ve TSE başvurusu

Balya presinin bakımını dışarıdan alıyorsanız HYB K 296 servis kriteri ayrı bir araştırma başlığıdır. Servis firmasının yeterliliği, geri kazanım tesisinin kendi belgelendirme dosyasının yerine geçmez.

Başvuruda tesis adresi, işletmeci, malzeme kaynakları, proses, çıktı ve mevcut izinleri birlikte açıklayın. İlgili TSE biriminden TS 13792'nin uygulanacak sürümünü ve inceleme kapsamını öğrenin. Sayfa katalog ve açık kaynaklara dayanan hazırlık rehberidir; lisanslı standart tam metni değildir. Personel adedi, zorunlu ekipman miktarı ve kesin belge bedeli kaynak olmadan belirtilmez.

Tekstil için iki işlem örneğini karşılaştırın

Bakanlığın 29 Haziran 2022 tarihli lisans uygulama rehberinin tekstil bölümünde; toplama, ayırma, presleme ve yalnız yıkama faaliyetleriyle açma ve elyaf elde etme örnekleri ayrı gösterilir. İlk grupta çıktı atık, ikinci grupta ürün olarak ele alınır. Bu ayrım, neden yalnız “tekstil geri dönüşümü yapıyoruz” demenin başvuru kapsamını açıklamaya yetmediğini gösterir. Lisans uygulama rehberi, tekstil tablosu, s.16.

Örnek hazırlık notu: “Konfeksiyon kesim artıklarını kabul ediyor, türlerine göre ayırıyor, balyalıyor ve başka bir tesise gönderiyoruz.” İkinci bir işletme ise kabul ettiği atıktan kendi prosesinde elyaf elde ettiğini açıklayabilir. Bu iki anlatımın ekipman, çıktı ve alıcı kayıtları farklıdır. İşletmenizin ikinci örneğe benzemesi, ürünün bütün teknik şartları sağladığının veya lisans başvurusunun kabul edileceğinin kanıtı değildir. Rehberdeki örnekler, TS 13792'nin lisanslı teknik maddeleri yerine kullanılmaz.

Atık kodunu yalnız ürünün ticari adından seçmeyin

Aynı rehberin ek tablosu; işlenmiş ve işlenmemiş tekstil elyafı, tekstil ambalajı, giysiler ve başka tekstil malzemelerini farklı satırlarda ele alır. Bir malzemeye ticari olarak “kumaş firesi” denmesi bütün bu kayıtları tek başlık yapmaz. Rehber, tekstille ilgili ek satırları, s.22.

Başvuruya hazırlıkta malzemenin oluştuğu faaliyeti, bileşimini bildiğiniz ölçüde tanımını, karışık gelip gelmediğini ve varsa üretici açıklamasını birlikte toplayın. Bir listedeki kodu yalnız adına benzediği için seçmek yerine gerçek atık ve prosesle eşleştirilmesini sağlayın. Ek tablonun başlığını da okuyun: “uygun kodlar” ile belirli lisansın dışında tutulan kod listesi aynı değildir. Bu sayfa işletmeniz için kesin atık sınıflandırması yapmaz.

Başvuru hazırlığı için örnek parti kaydı

Bir partiye ilişkin kabul tarihi ve miktarıyla, ayırma veya işleme kaydını ve son sevki ilişkilendirebilirsiniz. Örneğin gelen partinin bir bölümü başka elyaf türü veya yabancı malzeme içerdiği için ayrıldıysa, tüm giriş miktarını geri kazanılmış ürün diye göstermeyin. Sevke hazır çıktı ile işlem bekleyen stok ve kalan atığı ayrı açıklayın.

Bu kayıt önerisi için sabit verim yüzdesi, kabul edilebilir kirlilik oranı veya zorunlu numune sayısı verilmiyor. Bunlar açık katalog başlığından ya da genel lisans rehberindeki örnekten hesaplanamaz. Teknik şartı belirleyen doküman, uygulanacak proses ve işletmenin gerçek ölçümleri birlikte değerlendirilmelidir. Başvuru dosyasında bilinmeyen değeri tahminle doldurmak yerine hangi bilgiye henüz ulaşılmadığını görünür tutun.