Ana içeriğe geç
Türk Standardları Enstitüsü’nün resmî sitesi değildir. Bağımsız bilgilendirme platformudur.
Dış site, yeni sekmede açılır
Sektör

Atık ve geri kazanım hizmetleri

Atık toplama, taşıma, ara depolama ve geri kazanımı ayrı tanımlayın; tesis lisansı, hizmet yeterliliği ve araç uygunluğu için doğru hazırlığı yapın.

9 dk okumaKaynaklı açıklama · Kaynakları aşağıda inceleyin
İçindekiler22 bölüm
Bağlantılar:Site içiDış site · Yeni sekme

Genel bakış

Atığın türü kadar yaptığınız işlem de önemlidir

Tıbbi atık toplama ve taşıma, atık yağ işleme, akümülatör ara depolama ve tekstil atığı geri kazanımı birbirinden farklı hizmetlerdir. TSE listesinde TS 13354 tıbbi atık taşıma/toplamayı, TS 13541 atık yağ rafinasyon ve rejenerasyon tesislerini, TS 13654 atık akümülatör toplama/ara depolamayı, TS 13792 tekstil atığı geri kazanım tesislerini ayrı başlıklarda gösterir. Hizmet Yeri Belgelendirmesi Yapılan Standart ve Kriter Listesi.

İlk kapsam notunuzda tesise gelen atığı, kabulden sonra yapılan işlemi ve çıkan malzemenin nereye gönderildiğini açıklayın. Sadece aracılık yapan bir şirketle atığı fiilen işleyen tesis aynı tanımı kullanmamalıdır. Başkasının tesisinde yapılan işlemi kendi adresinizde yapılıyormuş gibi yazmayın; taşımacı, tesis işletmecisi ve hizmeti satın alan kuruluşun rollerini ayrı gösterin. HYB için doğru standart veya kriter nasıl seçilir?.

Çevre izin ve lisansını ayrı bir dosya olarak yönetin

Bakanlık açıklaması çevre izniyle çevre lisansını ayırır; tabi işletmelerin sınıflandırmasını yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 listelerine bağlar. Atık işleme faaliyetinin hangi izin/lisans konusuna girdiği, HYB katalogunda bir ad bulunmasından çıkarılamaz. Tesisin idari izin yolunu, hizmet yeri belgelendirmesinden ayrı takip edin. Çevre İzin ve Lisans — Sıkça Sorulan Sorular.

Ön hazırlık için atık ve işlem açıklaması, tesis adresi, işletmeci ve mevcut izin kapsamını birlikte gösteren bir tablo oluşturun. Belgedeki konu ile fiilî yeni faaliyet uyuşmuyorsa bunu başvuru öncesi açıklığa kavuşturun. Bu tablo kendi başınıza izin muafiyeti veya kabul edilebilir atık kararı vermek için değil, ilgili idareye doğru soruyu yöneltmek için kullanılmalıdır.

HYB başvurusunda mevcut kapsamı genişletip genişletmediğinizi belirleyin

HYB usulü kapsamı standart/kriter, marka, model, ürün ve cihaz bilgileriyle tanımlar; kapsam genişletme ve daraltmayı ayrı işlemler olarak ele alır. Bu nedenle örneğin yalnız toplama faaliyeti anlatılan bir başvurudan, daha sonra eklenen işleme tesisinin de değerlendirilmiş olduğu sonucu çıkarılmamalıdır. Faaliyet değişikliğini mevcut belgeyle karşılaştırın. Hizmet Yeri Belgelendirme Usul ve Esasları.

İnceleme hazırlığında yapılacak işi, kullanılacak alanı ve işletmecinin sorumluluğunu açıkça yazın. Bir hizmet listesinde atık yağ ya da tekstil atığı adını görmeniz, bütün atık türleri için aynı teknik ekipman veya kabul şartının geçerli olduğunu göstermez. Standart adıyla yatırım listesi hazırlamak yerine ilgili tam kapsam ve kontrol yolunu belgelendirme birimiyle netleştirin. HYB kapsam genişletme ve kapsam daraltma.

Taşıma aracının belgesi tesisin lisansı değildir

TSE'nin ULM-03-PR-12-002 prosedürü belirli atık taşıma araçlarının dosya ve araç incelemesini düzenler. Akü, madeni yağ ve ömrünü tamamlamış lastik için kullanılan kontrol formuyla bitkisel atık ve tıbbi atık araçlarının kontrol formları ayrıdır. Prosedürün konusu araç uygunluğudur; bunu geri kazanım tesisinin çevre lisansı olarak kullanmayın. ATIK TAŞIMA ARACI BELGELENDİRME İNCELEME VE ONAY PROSEDÜRÜ.

Araç dosyasında taşınması istenen atığı, araç kimliğini ve belge talebinin hangi firmaya ait olduğunu eşleştirin. Araçların görünüşünün benzer olması, bir araç veya atık türüne ait raporu diğerine uygulamayı haklı kılmaz. Tesise kabul ile taşıma işi farklı kuruluşlarca yapılıyorsa, her birinin belge ve kayıtlarını teslim zincirinde ayrı takip etmenizi öneririz. Atık Taşıma Aracı Uygunluk Belgesi.

ISO 14001’i işletmenin çevresel yönetimi için değerlendirin

ISO 14001 çevresel etkilerin ve ilgili yükümlülüklerin yönetimini konu eden bir sistem çerçevesidir. Belirli bir atık türünü işleme izninin adı değildir. Tesisin kendi faaliyetleri, dışarıdan alınan hizmetler ve etkileyebildiği süreçler üzerinden kapsam kurulmalıdır; müşterinin çevre yönetimi belgesi sizin tesisinizi kendiliğinden belgelendirmez. TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi.

Pratik hazırlıkta mal kabul, işlem, depolama ve sevkiyat aşamalarında çevreyle ilgili hangi kayıtların oluştuğunu izleyin. Bir olay veya sapma fark edildiğinde sorumlu kişinin kim olduğunu ve düzeltmenin hangi kayıtta kapandığını gösterin. Bu çalışmada tehlikeli işlem talimatı ya da teknik bertaraf yöntemi üretmeyin; yönetim akışını mevcut uygulanabilir koşullarla ilişkilendirin. TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi.

Toprak incelemesinde soru, saha ve rapor türünü ayırın

TSE'nin toprak kirliliği hizmet açıklamasında örnekleme ve analiz planları, risk değerlendirme raporları, temizleme planlaması ve izleme raporları ayrı çıktılardır. Bir sahadan numune alınmasıyla bütün sahanın risk değerlendirmesinin tamamlanması aynı sonuç değildir. Hangi karar için hangi incelemenin istendiğini baştan belirlemek gerekir; güncel hizmet ve yetki kapsamı işlem öncesi kontrol edilmelidir. Toprak Kirliliğinin Kontrolü.

Örneğin eski bir depolama alanı için talep hazırlıyorsanız alanın konumu, geçmiş kullanımı, bilinen olaylar ve beklediğiniz raporu açıklayın. Numune noktası, analiz parametresi veya temizleme hedefi için bu sektör sayfasından teknik değer türetmeyin. Bu bilgiler ancak ilgili saha ve yöntem değerlendirmesiyle belirlenebilir; ilk dosyanızın amacı belirsizliği doğru tanımlamak olmalıdır. Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik Kapsamında Çalışmalar.

Hizmet alımında değerlendirme kapsamını yazılı kurun

TSE özel gözetim hizmetleri tedarikçi değerlendirmesi ve şartnameye ya da müşteri şartlarına uygunluk gözetimi gibi ayrı talepleri kapsar. Bir hizmet sağlayıcıyı belirli sözleşme koşulları için değerlendirmek, o sağlayıcının bütün izinlerini veren veya her faaliyetini belgelendiren bir işlem değildir. İstenen raporun sınırını satın alma talebinde belirtin. Özel Gözetim Faaliyetleri.

Ön hazırlık örneği olarak teslim edilen atığın kabul kaydıyla sonraki işlem veya sevkiyat kaydını bir araya getirin. Hangi kuruluşun hangi aşamada sorumlu olduğunu ve belirsizlik olduğunda kimin açıklama sağlayacağını yazın. İnceleme talebi, HYB, araç belgesi ve çevre lisansını birbirine karıştırmadan dosyalamak, sözleşmede gerçekte doğrulanmamış bir yeterlilik sözü verilmesini önler. Tedarikçi mağaza ve bayi değerlendirme hizmetleri.

Florlu gazın geri kazanımı, geri dönüşümü ve ıslahı farklı işlemler

15 Ekim 2024 yönetmeliği bu üç terimi ayrı tanımlar. Ekipmandan gazın toplanıp depolanması geri kazanım; temel temizlikten sonra yeniden kullanılması geri dönüşüm; belirlenen performans seviyesine getirilmesi ise ıslahtır. Gazın alınmış olması, her sonraki kullanımın veya ticaretin uygun olduğu sonucunu vermez. Yönetmelik s.2–4, m.5.

Tesisinizin faaliyet tanımında hangi aşamayı gerçekten yaptığını belirtin. Gelen gazın kaynağı, yapılan işlem, çıkan malzeme ve teslim edilen kuruluş kendi kayıtlarıyla eşleşsin. Genel bir atık kabul kaydı, farklı gazların bir arada işlenmesine veya aynı kullanım yerine gönderilmesine teknik izin sağlamaz.

Servis yetkisi ile gazı ıslah eden tesisin izni

Yönetmeliğin temel hükümleri atık haline gelen ve yeniden kullanılamayan ilgili gazların ıslah tesislerine gönderilmesini, bu tesislerin çevre izin/lisans durumunu ve fiziksel koşullarını ayrı ele alır. Servis firmasının HYB'si, bağımsız bir ıslah veya imha tesisi yetkisi gibi kullanılamaz. Yönetmelik s.5–6, m.6.

Bir hizmet alırken yalnız “geri kazanım yapıyoruz” ifadesiyle yetinmeyin; kuruluşun üstlendiği işlemi ve ilgili belge kapsamını karşılaştırın. Toplama, taşıma, ıslah ve imhanın farklı taraflarca yürütülmesi durumunda hangi kaydın hangi teslim aşamasına ait olduğu anlaşılabilsin.

İmha teknolojisi tablosu tesis için doğrudan onay değildir

EK-6, konsantre ve seyreltilmiş kaynakları; triflorometan ile diğer hidroflorokarbonları ayrı sütunlarda gösterir. Bir teknoloji belirli sütunda kabul edilmişken başka sütunda belirsiz veya boş bırakılmış olabilir. Tabloda teknoloji adının bulunmasını bütün gaz türleri için genel izin gibi kullanmayın. Yönetmelik s.25, EK-6.

Bu rehber imha tesisi tasarımı, yakma sıcaklığı veya kimyasal işlem reçetesi vermez. Teklif dosyasında işlenecek akışın tanımı, önerilen işlemin kapsamı ve tesise ilişkin yetki bilgileri birbirine bağlanmalıdır. Florlu gazlı ekipmana servis hizmeti de veriyorsanız o faaliyet için TS 13905 rehberini ayrıca inceleyin.

Aynı malzeme farklı işlemlerde farklı bir dosya gerektirebilir

Bakanlığın 29 Haziran 2022 sürümlü lisans uygulama rehberi, bir eşyanın sahibine geri verilmek üzere onarılmasıyla atık olarak kabul edilip işlenmesini ayrı örneklerle anlatır. Atık ahşaptan yeni palet üretmek ile atık paleti onarıp yeniden palet olarak kullanıma hazırlamak da aynı işlem tanımı değildir. Bu örnekler faaliyeti açıklamak içindir; güncel lisans kararını veya HYB kapsamını tek başlarına belirlemez. Lisans uygulama rehberi, s.4–5.

Kendi işletmeniz için örnek bir işlem kartı hazırlayın: malzeme kimden geliyor, size hangi işlem için teslim ediliyor, teslim eden kişiye mi dönüyor, yoksa başka bir alıcıya mı gönderiliyor? Ardından yaptığınız işi ve ortaya çıkan malzemeyi yazın. Örneğin yalnız balyalama yapan bir işletmenin tanıtımında, sonraki tesiste gerçekleştirilen elyaf üretimini kendi işi gibi göstermemesi gerekir. Satışın yapılmış olması da tek başına atığın ürün niteliği kazandığını kanıtlamaz.

Kabul alanı, ürün stoku ve kalan atıklar ayrı izlenmeli

Aynı rehberin tesis yerleşimi örneğinde, kabul edilen atık, proses, ayrılmış atık veya ürün stoku ve tesisin diğer atıkları ayrı alanlarla gösterilir. Şema bir tesisin onaylı projesi değildir; alanları aynı “depo” sözcüğü altında kaybetmemek için okunabilir. Rehberdeki alan açıklamaları ve yerleşim örneği, s.14.

Hazırlık önerisi olarak bir kabul partisini baştan sona izleyin. Ne kadarı işlem bekliyor, ne kadarı işlendi, hangi çıktı sevk edildi, hangi bölüm işlenemedi? Makine bakımından çıkan yağ veya kullanılan ambalaj gibi tesisin kendi atıklarıyla müşteriden kabul edilen işleme atığını aynı kayıtta belirsiz bırakmayın. Bu çalışma, zorunlu beyanın veya uygun depolama projesinin yerine geçmez; dosyanızdaki kopuk noktaları görmenizi sağlar.

Eski rehberdeki her tabloyu bugüne taşımayın

Bakanlığın 2 Şubat 2022 uygulama yazısı, kapasiteye uygun kantarla araç giriş çıkışlarını izleyen kamera sistemini ayrı açıklar. Dolayısıyla “kamera bulunan kantar aldım, tüm şartları sağladım” sonucu bu yazıdan çıkarılamaz. Aynı yazıda 2022'de sona eren geçiş süreleri de bulunur. Uygulama yazısı, s.3 ve 6.

Sonraki bir değişiklik eski çizimin veya açıklamanın sonucunu değiştirebilir. Örneğin 1 Eylül 2022 değişikliği, atık kabul alanlarına ilişkin üst örtü hükmünü ve yönetmeliğin Ek-1'indeki bir kablo atığı kaydını değiştirmiştir. Bu yüzden yalnızca eski PDF'deki tabloya bakarak yerleşim yatırımı veya atık kabul kararı vermeyin. Dosyayı ilgili faaliyet ve sonraki değişikliklerle birlikte değerlendirin. 01.09.2022 tarihli değişiklik, madde 3 ve 5; FAOLEX'teki Resmî Gazete nüshası.

İşletmenize uygulayın

Faaliyetinize göre nereden başlamalısınız?

Atık alanında toplama, taşıma, depolama, geri kazanım ve başka işlemleri ayrı tanımlayın. İşletmenin çevre izin/lisans konusu, hizmet yeri değerlendirmesi ve belirli taşıma aracının işlemi farklı dosyalardır.

Aşağıdaki senaryolar ve dosya önerileri editoryal örneklerdir. Resmî süreçlerin dayanakları ana açıklamada ve kaynaklar bölümündedir.

01

Tesiste atık işleme faaliyeti yürütüyorum

Kabul edilen atıkları ve yapılan işlemleri mevcut resmî kayıtlarınızdaki tanımlarla yazın. Tesisin faaliyet alanını yalnız ticari 'geri dönüşüm' adıyla sınırlamayın.

Hazırlayacağınız çıktı: Atık türü, işlem ve tesis adresini ilişkilendiren faaliyet profili.

HYB için doğru standart veya kriter nasıl seçilir?

02

Atık taşıma aracı için işlem yapacağım

Aracın kimliği, taşıma işi ve ilgili ekipman bilgilerini hazırlayın. Tesisin lisansını araç dosyasının yerine koymadan, talebin araç bazındaki kapsamını açıklayın.

Hazırlayacağınız çıktı: Araç ve taşıma faaliyetini ilgili başvuruya bağlayan dosya.

Atık Taşıma Aracı Uygunluk Belgesi

03

Çevre yönetim sistemi talebi var

Kuruluşun tesislerini ve faaliyetlerini sistem kapsamı açısından tanımlayın. ISO 14001 talebini çevre izin/lisans işlemiyle eşdeğer bir başvuru olarak ele almayın.

Hazırlayacağınız çıktı: Tesis, faaliyet ve dış kaynaklı süreçlerin yönetim sistemi kapsamı.

TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi

Örnek işletme dosyası

Tesise yeni bir atık grubu kabul edilmek isteniyor

İşletme mevcut işine benzer gördüğü yeni bir malzemeyi kabul etmeyi planlıyor. Ticari ad benzerliği nedeniyle eski faaliyet açıklamasının yeterli olduğu düşünülüyor.

  1. 1

    Yeni türü tanımlayın

    Malzemenin resmî tanımı ve yapılacak işlemi netleştirin.

  2. 2

    Kapsamları karşılaştırın

    Mevcut izin/lisans ve belge dosyalarının hangi tür ve işlemleri kapsadığını çıkarın.

  3. 3

    Akışı güncelleyin

    Yeni kabul, işlem ve çıkışın kayıt düzeniyle teknik değerlendirmesini ayrı planlayın.

Dosya hazır olduğunda: Yeni faaliyet başlamadan önce hangi dosyalarda kapsam sorusu bulunduğu somut biçimde görülebilir.

Dosyada hangi bilgiler karışabilir?

HYB’yi çevre faaliyet izni saymak
Hizmet yeri belgesi ile çevre otoritesinin izin/lisans konusunu ayrı değerlendirin.
Araç belgesini tesise genellemek
Belgenin hangi araca ve taşıma kapsamına ait olduğunu dosyada açık tutun.

İşletmeniz değiştiğinde neyi gözden geçirmelisiniz?

Yeni atık veya işlem
Faaliyet tanımını, izin/lisans değerlendirmesini ve mevcut belge kapsamını birlikte gözden geçirin.
Tesis veya taşıyıcı değişikliği
Adres, araç ve teslim zinciri kayıtlarını yeni fiilî duruma göre düzenleyin.

İşletmenizin hazırlık listesi

0 / 5 işaretlendi

İşletmenize ait kayıtları topladıkça işaretleyin. Bu liste bir hazırlık önerisidir; işaretlemek belgelendirme şartlarını sağladığınız anlamına gelmez.

Seçimleriniz sunucuya gönderilmez; sayfa yenilendiğinde sıfırlanır. Saklamak için listeyi indirin.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

  1. files.tse.org.tr1.Hizmet Yeri Belgelendirmesi Yapılan Standart ve Kriter Listesi · 27.07.2026 / 17Türk Standardları Enstitüsü · Erişim: 10 Eylül 2026Dış kaynak · Yeni sekmede açılır
  2. intweb.tse.org.tr2.TSE Standart AramaTürk Standardları Enstitüsü · Erişim: 10 Eylül 2026Dış kaynak · Yeni sekmede açılır
  3. www.tse.org.tr3.TS EN ISO 14001 Çevre Yönetim SistemiTürk Standardları Enstitüsü · Erişim: 10 Eylül 2026Dış kaynak · Yeni sekmede açılır
  4. csb.gov.tr4.Çevre İzin ve Lisans — Sıkça Sorulan SorularÇevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı · Erişim: 10 Eylül 2026Dış kaynak · Yeni sekmede açılır
  5. viewer.tse.org.tr5.Hizmet Yeri Belgelendirme Usul ve EsaslarıTürk Standardları Enstitüsü · Erişim: 10 Eylül 2026Dış kaynak · Yeni sekmede açılır
  6. www.tse.org.tr6.Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik Kapsamında ÇalışmalarTürk Standardları Enstitüsü · Erişim: 10 Eylül 2026Dış kaynak · Yeni sekmede açılır
  7. www.tse.org.tr7.TSE özel gözetim faaliyetleriTürk Standardları Enstitüsü · Erişim: 10 Eylül 2026Dış kaynak · Yeni sekmede açılır
  8. viewer.tse.org.tr8.ATIK TAŞIMA ARACI BELGELENDİRME İNCELEME VE ONAY PROSEDÜRÜ — ULM-03-PR-12-002, 24.07.2026/9Türk Standardları Enstitüsü · Erişim: 10 Eylül 2026Dış kaynak · Yeni sekmede açılır
  9. viewer.tse.org.tr9.Hizmet Yeri Belgelendirmesi Yapılan Standart ve Kriter Listesi · QDMS, 27.07.2026/17Türk Standardları Enstitüsü · Erişim: 12 Eylül 2026Dış kaynak · Yeni sekmede açılır
  10. www.iklim.gov.tr10.Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelikİklim Değişikliği Başkanlığı · Erişim: 10 Eylül 2026Dış kaynak · Yeni sekmede açılır
  11. webdosya.csb.gov.tr11.Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesisleri Lisans Uygulama Rehberi — 29.06.2022 v3Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı · Erişim: 13 Eylül 2026Dış kaynak · Yeni sekmede açılır
  12. webdosya.csb.gov.tr12.Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar — 02.02.2022Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı · Erişim: 13 Eylül 2026Dış kaynak · Yeni sekmede açılır
  13. faolex.fao.org13.Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Yönetmeliği değişikliği — 01.09.2022 / 31940, FAOLEX nüshasıÇevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı / FAOLEX arşivi · Erişim: 13 Eylül 2026Dış kaynak · Yeni sekmede açılır

Kaynak bağlantısının bulunması, içeriğin tüm kapsamının editör tarafından doğrulandığı anlamına gelmez.

OKUMAYA DEVAM EDİN

Konuyla ilgili içerikler

İşleminiz için resmî kanalı bulun.Başvuru, randevu, standart arama ve belge sorgulama adresleri.