Araç ekspertiz ve test hizmetleri

Ekspertiz, servis ve araç uygunluğu aynı işlem değildir

İşletmeniz müşteriye bir aracın mevcut durumuyla ilgili rapor mu sunuyor, bakım/onarım mı yapıyor, yoksa resmî araç uygunluk incelemesine hazırlık mı yürütüyor? Başvuruda bu işleri ayrı tarif edin. Ekspertiz raporunu periyodik bakımın veya AİTM kapsamındaki araç onayının yerine kullanmayın. TSE’nin HYB kataloğunda TS 13805 karayolu motorlu taşıtları test merkezleri başlığında yer alır. Bu başlık, test merkezinin bütün teknik şartlarını veya her araç için sınırsız test kapsamını açıklamaz. TSE HYB standart ve kriter listesi — 27.07.2026/17. AİTM münferit tadilat inceleme ve onay prosedürü — 26.03.2026/17. Araç işlemlerinde tip onayı münferit uygunluk ve tadilat ayrımı.

Raporu isteyen kişiyi ve işlemi belirleyin

27 Ağustos 2024 tarihli Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesi, kapsamındaki satış işlemleri için ekspertiz raporunu düzenler. İlgili standarda göre TSE HYB’si bulunan ekspertiz işletmelerinin rapor düzenlemesi ve raporun saklanması aynı maddede ele alınır. Her özel kişinin talebini, araç ticareti yapan işletmenin yönetmelik kapsamındaki satış yükümlülüğüyle aynı saymayın. Dosyada raporu isteyenin kim olduğunu ve hangi işleme dayanak olacağını açıklamak önemlidir. Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik — 27.08.2024.

Araç sınıfı ve istisnaları atlamayın

Yönetmeliğin 2024 yayın metninde M1, M1G, N1 ve N1G sınıflarındaki taşıt satışları için satıştan önceki on gün içinde rapor alınması düzenlenir; HYB’li ekspertiz işletmesi bulunmayan iller için istisna vardır. Model yılına göre sekiz yaşın veya 160 bin kilometrenin üzerindeki taşıtlarda zorunluluk aranmaz. Bu tarihli hükmü, her araç ve her müşteri için değişmez rapor zorunluluğu gibi genellemeyin. İşlem öncesinde güncel düzenlemeyi ve satışın kapsamını birlikte kontrol edin. Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik — 27.08.2024.

Raporun kimlik ve kapsam alanlarını hazırlayın

Aynı maddenin rapor içeriği bölümünde taşıtın marka, ticari ad, cins, tip, model yılı ve kilometre bilgileri; raporu düzenleyen işletmenin HYB ve sicil bilgileri; raporu alan işletmenin yetki ve sicil bilgileri gibi alanlar sayılır. TSE standardıyla belirlenen diğer hususlar ayrıca saklıdır. Rapor yazılımını hazırlarken yalnız hazır şablonun güzel görünmesine bakmayın. Zorunlu kimlik alanlarının ve ilgili standardın gerektirdiği kapsamın kaybolmadığını kontrol edin; ölçülmeyen bir hususu ölçülmüş gibi sunmayın. Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik — 27.08.2024.

Cihaz ve personel hazırlığını standarda bağlayın

TS 13805 başlığının katalogda bulunması, ölçüm cihazı, alan veya personel için bütün şartların bu sayfadan çıkarılabileceği anlamına gelmez. Başvurduğunuz güncel standardı edinerek teknik hazırlığı onun üzerinden yapın. HYB incelemesi ilgili standart veya kriter şartlarına göre yürür. Ön hazırlık dosyanızda cihazı, verdiği ölçümü, sorumlu kişiyi ve mevcut kayıtlarını ilişkilendirebilirsiniz. Ancak bu editoryal öneri, belirli bir cihaz modelinin yeterli olduğu veya başka bir işletmenin kapasitesinin sizin için de geçerli sayılacağı anlamına gelmez. TSE HYB standart ve kriter listesi — 27.07.2026/17. HYB başvuru kabul talimatı — 27.07.2026/4. Hizmet Yeri Belgelendirme Usul ve Esasları. HYB için doğru standart veya kriter nasıl seçilir?. HYB ekipman ve cihaz şartları nasıl kontrol edilir?. HYB personel ve mesleki yeterlilik şartları nasıl kontrol edilir?.

Taslak duyurusunu yürürlükte zorunluluk diye kullanmayın

Ticaret Bakanlığının 5 Mayıs 2026 duyurusu, ekspertiz hizmetleri için hazırlanan yönetmelik taslağının görüşe açıldığını bildirir. Duyuruda gelecekteki yetki belgesi, sigorta, rapor sistemi ve itiraz düzeni anlatılır. Bu nedenle yalnız bu haberden hareketle yeni koşulların yürürlükte olduğunu söylemek doğru olmaz. Yatırım veya yazılım planında duyuruyu izleme kaydı olarak tutun; uygulanacak zorunluluk için yayımlanmış düzenlemeyi ve yürürlük maddesini kontrol edin. Bu rehber taslakta anlatılan süreleri mevcut işlem süresi olarak kullanmaz. Motorlu kara taşıtı ekspertiz hizmetleri yönetmelik taslağı duyurusu — 05.05.2026.

Kayıtları raporun düzenlendiği işletmeyle eşleştirin

2024 yönetmelik metni raporun satıcı işletme ve ekspertiz işletmesi tarafından en az beş yıl saklanmasını düzenler. Rapor numarası, taşıt bilgisi ve düzenleyen işletme arasında izlenebilir bağlantı kurun. Başka şubede yapılan testin hangi yerde gerçekleştirildiği açık olsun. HYB kabul talimatı farklı hizmet yerleri için ayrı başvuru gerektirir. Aynı marka altında çalışmak, bütün şubelerin tek belgenin kapsamında olduğunu göstermez. Başvuru ve rapor dosyalarındaki unvan/adres bilgilerini tutarlı hazırlayın. Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik — 27.08.2024. HYB başvuru kabul talimatı — 27.07.2026/4. Şube ve birden fazla hizmet yeri için HYB.

Başvurudan önce bir örnek dosyayı baştan sona izleyin

Gerçek bir müşterinin verilerini yayımlamadan, iç hazırlık için boş bir iş akışını deneyebilirsiniz: talebin alınması, aracın tanımlanması, yapılacak test kapsamının belirlenmesi, sonucun raporlanması ve kaydın saklanması. Hangi alanı kimin doldurduğunu, hatalı kimlik bilgisinin nasıl düzeltildiğini ve müşteriye hangi çıktının verildiğini gösterin. Bu bir resmî test yöntemi değildir; kendi veri akışınızın açıklığını kontrol eder. Başvuru incelemesindeki eksiklikleri de doküman veya fiziki eksiklik ayrımına göre takip edin. Hizmet Yeri Belgelendirme Usul ve Esasları. HYB inceleme planı ve yerinde inceleme süreci. HYB incelemesinde eksiklik çıktı: evrak tamamlama mı, takip incelemesi mi?.

Boş rapor üzerinden yapılacak iç kontrolde aynı araç kimliğinin kabul kaydından rapora ve arşiv kaydına doğru aktarıldığını inceleyebilirsiniz. Testin yapılmadığı bir alanın yazılımda kendiliğinden olumlu sonuçla doldurulup doldurulmadığına da bakın. Bu öneri yeni bir test şartı getirmez; raporun gerçekten yapılan işlemi anlatmasına yardımcı olur.

Raporda kimin HYB'si, kimin ticaret yetkisi yer alır?

2024 yayın metninin 16. maddesinde raporu düzenleyen ekspertiz işletmesinin HYB/sicil alanlarıyla raporu alan işletmenin ticaret yetkisi/sicil alanları ayrı sayılır. Raporu alan işletmenin yetki belgesi yoksa bu durumun belirtilmesi de düzenlenir. Yazılımda iki taraf için aynı numara alanını kullanmak veya boş alanı başka firmanın numarasıyla doldurmak, raporun kimliğini bozar. Yönetmelik, 27.08.2024 yayın metni s.5, md.16/4.

Bu ayrımı boş bir rapor üzerinde kontrol edin: test merkezinizin HYB numarası, müşterinizin ticaret yetki numarasının yerine otomatik taşınıyor mu? Şube seçildiğinde raporu düzenleyen gerçek işletme ve adres değişiyor mu? Bu kontroller teknik test sonucunun yerine geçmez; raporun taraf bilgilerini düzeltir.

Raporun nüshası ile arşiv kaydı farklı kontrollerdir

Aynı yayın metni üç nüsha raporun iki nüshasının satıcı işletmeye verilmesini ve raporun hem satıcı hem ekspertiz işletmesince en az beş yıl saklanmasını açıklar. Sadece ekranda rapor oluşturulması, teslim ve arşiv adımlarının da tamamlandığını göstermez. Teslim edilen rapor ile saklanan sürümün kimlik ve tarihini eşleştirin. Md.16/2, s.4.

Buradaki açıklamalar tarihli yayın metnine dayanır. Güncel düzenlemeye ulaşmak için Bakanlığın sektörel ticaret mevzuatı sayfasındaki yönetmelik bağlantısını kullanın; 2026 taslak haberini yayımlanmış değişiklik metni yerine koymayın.