Glutensiz ürün belgesi: etiket, TS 13143 ve başvuru dosyası

Glutensiz etiketi, laboratuvar raporu ve TSE Glutensiz Ürün Belgesi aynı şey değildir. Etiketteki beyanın koşulları gıda mevzuatında; belgelendirme kapsamı, inceleme ve deney şartları ise ilgili TSE programında değerlendirilir. TSE'nin güncel ürün hizmetleri listesinde Glutensiz Ürün Belgesi yer alır. TSE ürün hizmetleri.

Bu rehber, ürününü glutensiz olarak sunmak ve TSE başvurusuna hazırlanmak isteyen üretici veya marka sahibi için hazırlanmıştır. Etiket bölümü Bakanlığın 10 Mart 2026, Revizyon 002 kılavuzuna; standart bilgisi 20 Eylül 2026'da okunan resmî katalog kaydına dayanır. Numune miktarı ve deney sıklığı gibi ürüne özgü teknik koşullar, erişilemeyen belgelendirme föyünden tahmin edilmemiştir.

Etikette glutensiz yazmak için hangi sınır var?

Bakanlık kılavuzunun 17.1 maddesi, son tüketiciye satılan halde gluten miktarı en fazla 20 mg/kg olan gıdalarda glutensiz, gluten içermez veya gluten yoktur ifadelerine izin verir. ppm ve mg/kg bu kılavuzdaki ifade için aynı sayısal değerle kullanılır. Buradaki sınır yalnız satın alınan unun özelliği olarak okunmamalıdır; beyan, satılan nihai ürüne ilişkindir. Kılavuz, s. 18–19, madde 17.

Gluten içeren bileşenlerin azaltılması veya başka bileşenlerle değiştirilmesiyle özel olarak hazırlanmış bir ürünün, ayrıca aynı 20 mg/kg koşulunu sağlaması halinde özel formülasyonla ilgili ek ifadeler kullanılabilir. Doğal olarak gluten içermeyen bir girdiyi kullanmak, üretim koşulları ve bitmiş ürün kontrolü olmadan bu özel formülasyon iddiasını kendiliğinden kanıtlamaz.

Çok düşük glutenli ile glutensiz aynı beyan mı?

Hayır. Kılavuzun 17.3 maddesi, belirtilen tahıllardan oluşan veya bunları içeren ve gluten miktarı azaltılmak üzere özel işlem görmüş ürünler için ayrı bir yol tanımlar: nihai üründe 100 mg/kg'ın altında gluten bulunması halinde çok düşük glutenli ifadesi kullanılabilir. Bu şart bütün gıdalara uygulanacak genel bir 100 mg/kg glutensiz sınırı değildir. Kılavuz, s. 19.

Örneğin yalnız aritmetik karşılaştırma yapıldığında 35 mg/kg, 20 mg/kg sınırının üzerindedir; bu sonuçla glutensiz beyanı kurulamaz. Aynı sonuç, ürünün bileşimi ve özel işlem koşulları bilinmeden çok düşük glutenli beyanını da otomatik olarak haklı çıkarmaz. Laboratuvar raporunun yöntem, numune ve değerlendirme bilgileri ayrıca incelenmelidir; bu örnek bir laboratuvar kabul kararı değildir.

Yulaf kullanıyorsanız ayrı kontrol gerekir

Glutensiz veya çok düşük glutenli sunulan üründeki yulaf için kılavuz ek koşul getirir. Yulafın buğday, çavdar, arpa ve ilgili melezlerle bulaşması önlenecek şekilde özel üretim/hazırlama/işleme uygulanmış olmalı; yulafın kendi gluten miktarı da 20 mg/kg'ı geçmemelidir. Madde 17.4.

Hazırlık dosyasında yulaf tedarikçisini, hammadde tanımını, parti bilgisini ve bu özel koşulu destekleyen belgeleri ayrı tutun. Sadece ambalajın ön yüzünde yulaf yazması veya satıcının ürünü doğal olarak nitelemesi bu soruyu cevaplamaz. Girdi değiştiğinde eski tedarikçinin evrakını yeni hammaddeye taşımayın.

TS 13143'ün hangi kaydına bakılmalı?

Resmî katalogda TS 13143, 12 Nisan 2005 kabul tarihli ana kayıt olarak yürürlükte gösterilir; T1 (29 Nisan 2019), T2 (30 Eylül 2019) ve T3 (15 Şubat 2021) tadilleriyle ilişkilidir. Başlıkta ana kayıt ile tadil kayıtları arasında ifade farkı bulunur. Bu nedenle yalnız eski bir broşürdeki 2005 tarihine bakıp tadilleri dışarıda bırakmayın. TSE TS 13143 katalog kaydı.

Aynı sayıyı taşıyan TS EN ISO 13143 elektronik ücret toplama standardıdır; bu gıda başvurusunun standardı değildir. Kodun tamamı ve başlığı birlikte kontrol edilmelidir. Katalogdaki sayfa sayısı ve yürürlük bilgisi okunmuştur; lisanslı standardın tüm teknik maddeleri veya TSE'nin bu ürüne ait inceleme föyü okunmuş gibi sunulmaz.

Başvuru dosyasını üç grupta hazırlayın

Aşağıdaki düzen bir hazırlık önerisidir; TSE'nin başvuru ve teknik ek listelerini değiştirmez.

• Kapsam: Ürün adı, markası, gerçek üretici, üretim yeri, reçete/sürüm, ambalaj türleri ve belgelendirilmesi istenen ürün çeşitleri.
• Üretim ve girdiler: Hammadde tedarikçileri, özellikle tahıl/yulaf kayıtları, ortak ekipman kullanılan aşamalar, temizlik ve ayırma uygulamalarının kayıtları, fason işlemler.
• Beyan ve kanıt: Etiketin bütün yüzleri, internet satış metni, ürün/partiyle eşleştirilmiş mevcut analizler, kullanılan beyan ve dayanakları, açık teknik sorular.

TSE genel başvuru rehberi başvuru sahibi, marka ve üretim yerini birbirinden ayırır. Yurt içi yasal statü ve marka bilgileri elektronik sistemlerden kontrol edilir; bu, ilgili bilgilerin forma yazılmayacağı anlamına gelmez. Üretici ile başvuran farklıysa aralarındaki sözleşme de değerlendirilir. Ayrıntılı koşullar için ürün başvurusu ve gerekli evraklar rehberlerini kullanın. UB-RH-002, s. 1–3.

Deney ve inceleme planını önceden netleştirin

Özel olarak yaptırdığınız tek analiz, belgelendirme kararının veya bütün üretim partilerinin uygunluğunun yerine geçmez. İnceleme için hangi ürünlerden nasıl numune alınacağı, hangi yöntemlerin uygulanacağı, mevcut raporların kabulü ve gözetim planı güncel programla belirlenmelidir. TSE genel akışı dosya değerlendirmesi, üretim yeri incelemesi, uygun durumda numune/deney, komite kararı ve kullanım sözleşmesini birbirinden ayırır. UB-RH-002, s. 9–10.

TSE'ye göndereceğiniz kapsam notunda her ürün çeşidinin aynı reçeteye mi farklı reçeteye mi sahip olduğunu açıklayın. Mevcut raporda ürün ve parti kimliği, tarih, yöntem ve sonuç bulunabilir olmalı. Deney için sabit gramaj, her ürün için tek analiz paketi veya herkese aynı sonuçlanma süresi bu genel kaynaklardan çıkarılamaz.

Alerjen bildirimini ayrıca kontrol edin

Glutensiz ifadesi alerjen bilgilendirmesinin yerine geçmez. Kılavuz gluten içeren tahılların, ilgili tahıl adına atıfla bildirilmesini ve gereken vurgunun yapılmasını açıklıyor. Süt, yumurta veya diğer alerjenler için de ürünün kendi bileşimi değerlendirilir. Glutensiz bir ürünün otomatik olarak vegan ya da bütün alerjenlerden arınmış olduğu söylenemez. Kılavuz, s. 20–24.

İz veya eser miktarda içerebilir ifadesi, kapsamlı risk değerlendirmesi sonucunda bulaşmanın kaçınılmaz olması halinde kullanılan ayrı bir bilgilendirmedir. Böyle bir uyarı yazmak, glutensiz beyanının miktar koşulunu ortadan kaldırmaz. Madde 21, s. 27.

Etiket, logo ve 2026 geçiş takvimi

Kılavuzda ek uygunluk ifadelerinin ana glutensiz/çok düşük glutenli ifadesinden daha belirgin olmaması gerektiği açıklanır. Kılavuzdaki glutensiz logo örneği ile TSE belgelendirme markası ayrı konulardır. Bir analiz raporuna veya başvuru numarasına dayanarak TSE markası kullanmayın; kullanım hakkı belge/sözleşme kapsamıyla sınırlıdır. Kılavuz, madde 17.5–17.7, TSE-PR-010, s. 1.

10 Mart 2026 sürümünün 46. maddesi, kılavuzla yeni getirilen hükümlere yönetmeliğin geçiş koşulları çerçevesinde 31 Aralık 2026'ya kadar uyum öngörür; sonrasında uygun olmayan ürünlerin piyasada bulunamayacağını belirtir. Bu tarih bir TSE belgesi alma son günü değildir. Yeni ambalaj baskısını planlarken eski stok, güncel etiket ve ürün dosyasını birlikte gözden geçirin. Kılavuz, s. 75.

Etiket dosyasını ayrıntılı kontrol edin

Etiket hazırlama rehberi ile ürün adı, bileşenler, miktar, tarih ve internet sunumunu birlikte inceleyin. Alerjen ve menü rehberi alerjen vurgusunu, eser miktar uyarısını ve restoranların ayrı geçiş takvimini; beslenme bildirimi rehberi ise tablo, veri kaydı ve tolerans ayrımını açıklar.

Bu kontroller ürününüze ait reçete ve etiket sürümü üzerinden yürütülmelidir. Bakanlık etiket kuralları, TSE belgelendirme programının numune/deney şartlarını veya marka kullanım sözleşmesini değiştirmez.